| คำฉันท์ (13) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ (1)
บทกวี, ผญา, คำกลอน ประวัติศาสตร์วัฒนธรรม | วันที่ 8 มิถุนายน 2559 | ผู้บันทึก: xers | ผู้ชม: 2,883

คำฉันท์ วรรณลีลามรดกชาติ (๑๓)
อ่าน(ใหม่)สมุทรโฆษคำฉันท์ (๑)
ทองแถม นาถจำนง

elehimmapan.jpg_thumb

วรรณคดีคำฉันท์เรื่องสำคัญที่สุด

เมื่อเขียนถึงวรรณคดีประเภท “คำฉันท์” วรรณคดีเรื่องที่สำคัญที่สุดคือ “สมุทโฆษคำฉันท์” (สมัยก่อนนิยมเขียนว่า “สมุทโฆษ” ภายหลังจึงมาเขียน “สมุทรโฆษ”) เพราะเป็นทั้งวรรณคดีคำฉันท์เรื่องแรก ๆ ในภาษาไทย (อาจมี “คำฉันท์กล่อมช้าง” ที่เก่ากว่า แต่ใช้คำศัพท์ภาษาแขมร์มากมาย) ที่สำคัญมีกวีผู้แต่งถึงสามท่านกว่าจะจบเรื่อง และ “วรรณคดีสโมสร” ยกย่องให้เป็นวรรณคดีเรื่องที่แต่งดีเป็นเยี่ยมในกระบวนคำฉันท์

“สมุทโฆษคำฉันท์” มีเนื้อเรื่องย่อ ๆ ดังนี้

เริ่มต้นกล่าวนมัสการพระพุทธเจ้า พระพรหม พระวิษณุ พระนารายณ์ ยอพระเกียรติพระมหากษัตริย์ และบอกว่าแต่งขึ้นเพื่อใช้พากย์หนังในงานพระราชพิธีฉลองพระชนมายุครบเบญจเพสของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช จากนั้นจึงดำเนินเรื่องพระสมุทโฆษ

พระสมุทโฆษเป็นโอรสของพระเจ้าพินทุทัตและนางเทพธิดาแห่งเมืองพรหมบุรี มีชายาชื่อนางสุรสุดา ทางทิศใต้ของเมืองพรหมบุรีมีเมืองรมยนคร เจ้าเมืองชื่อพระเจ้าสีหนรคุปต์ มีมเหสีชื่อนางกนกพดี พระธิดาชื่อนางพินทุมดี

พระสมุทโฆษออกประพาสป่าเพื่อจับช้างป่า ในเรื่องบรรยายถึงการคล้องช้างอย่างละเอียด ซึ่งนี่เป็นการยอพระเกียรติสมเด็จพระนารายณ์ฯ นั่นเอง เพราะสมเด็จพระนารายณ์ฯ โปรดการคล้องช้างมาก ในระหว่างพระสมุทโฆษค้างคืนในป่า เทพารักษ์ได้อุ้มพระสมุทโฆษไปยังปราสาทนางพินทุมดี พอจวนรุ่งเทพารักษ์ก็อุ้มคืนยังพลับพลาในป่า พระสมุทโฆษจึงเที่ยวติดตามค้นหานางพินทุมดี เมื่อไม่พบก็กลับไปบ้านเมือง ส่วนนางพินทุมดีโศกเศร้าถึงบุรุษที่ได้พบเมื่อคืน นางรัตนธารีพี่เลี้ยงได้วาดรูปเทวดา ครุฑ พญานาคและกษัตริย์ให้นางพินทุมดีดู จนถึงพระสมุทโฆษ นางพินทุมดีจึงรับว่าเป็นชายที่มาร่วมบรรทมกับนาง นางรัตนธารีจึงรับอาสาจะพาพระสมุทโฆษมาให้

พระเจ้าสีหนรคุปต์จัดให้มีพิธียกโลหธนูเพื่อเสี่ยงหาคู่ให้นางพินทุมดี ด้วยความช่วยเหลือของพระอินทร์ พระสมุทโฆษยกโลหธนูได้จึงได้อภิเษกกับนางพินทุมดี บรรดากษัตริย์ทั้งหลายที่ต้องการได้ครองนางพินทุมดี เข้าทำสงครามกับพระสุมทโฆษ พระสมุทโฆษปราบกษัตริย์ทั้งหมดได้ (เป็นคำประพันธ์ยอพระเกียรติสมเด็จพระนารายณ์มหาราช อีกแนวหนึ่ง) จากนั้นพระสมุทโฆษและนางพินทุมดีไปใช้บนแก่พระเทพคณบุตร

พระมหาราชครูเป็นผู้ประพันธ์ตั้งแต่เริ่มต้นเรื่อง เล่าเรื่องราวของพระสมุทโฆษซึ่งกราบทูลลาพระราชบิดาไปคล้องช้างในป่าจนถึงตอนเสด็จไปแก้บนกับนางพินทุมดี

ลำดับเรื่องต่อมาว่า วันหนึ่งขณะเสด็จอุทยานได้พบพิทยาธรตนหนึ่งชื่อรณาภิมุข ได้รับบาดเจ็บจากการต่อสู้กับพิทยาธรชื่อรณบุตร ซึ่งจะแย่งชิงนางนารีผลผู้เป็นชายา พระสมุทโฆษช่วยพยาบาลรณาภิมุข รณาภิมุขจึงถวายพระขรรค์อันมีฤทธิ์ทำให้เหาะได้แก่พระสมุทโฆษ เนื้อความตอนนี้เป็นพระราชนิพนธ์องสมเด็จพระนารายณ์มหาราช

อ่าน: คำฉันท์ (1) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (2) จากอินโด-อารยัน สู่สยามพากย์ 
อ่าน: คำฉันท์ (3) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (4) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (5) วรรณลีลามรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (6) วรรณลีลามรดกชาติ ครุ ลหุ
อ่าน: คำฉันท์ (7) วรรณลีลามรดกชาติ เสียงตก
อ่าน: คำฉันท์ (8) วรรณลีลามรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (9) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 1
อ่าน: คำฉันท์ (10) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 2
อ่าน: คำฉันท์ (11) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 3
อ่าน: คำฉันท์ (12) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง (จบ)
อ่าน: คำฉันท์ (14) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 2
อ่าน: คำฉันท์ (15) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 3
อ่าน: คำฉันท์ (16) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 4
อ่าน: คำฉันท์ (17) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 5
อ่าน: คำฉันท์ (18) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 6
อ่าน: คำฉันท์ (19) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 7
อ่าน: คำฉันท์ (20) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 8
อ่าน: คำฉันท์ (21) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 9
อ่าน: คำฉันท์ (22) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 10
อ่าน: คำฉันท์ (23) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 11
อ่าน: คำฉันท์ (24) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 12
อ่าน: คำฉันท์ (25) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 13
อ่าน: คำฉันท์ (26) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 14
อ่าน: คำฉันท์ (25) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 13
อ่าน: คำฉันท์ (26) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 14
อ่าน: คำฉันท์ (27) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 15
อ่าน: คำฉันท์ (28) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 16
อ่าน: คำฉันท์ (29) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 17
อ่าน: คำฉันท์ (30) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 18
อ่าน: คำฉันท์ (31) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 19
อ่าน: คำฉันท์ (32) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 20
อ่าน: คำฉันท์ (33) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 21
อ่าน: คำฉันท์ (34) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 22
อ่าน: คำฉันท์ (35) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 23
อ่าน: คำฉันท์ (36) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 24
อ่าน: คำฉันท์ (37) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 25
อ่าน: คำฉันท์ (38) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 26
อ่าน: คำฉันท์ (39) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 27
อ่าน: คำฉันท์ (40) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 28
อ่าน: คำฉันท์ (41) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 29
อ่าน: คำฉันท์ (42) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 30
อ่าน: คำฉันท์ (43) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 31
อ่าน: คำฉันท์ (44) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 32


นิตยสารทางอีศาน : 79
วรรณศิลป์ : เปิดผลดีเอ็นเอ ชี้ ‘คนไทย’ อพยพจากจีนตอนใต้ ไม่ได้มาจากอัลไต มอญ-เขมร ‘คนเก่าแก่’ ในภูมิภาค
วรรณศิลป์ : โทรมทรุด แห่งเกรียงไกร
วรรณศิลป์ : “ซัน นันธะชัย” – หัวหน้าวงดนตรีอีศานคลาสสิกคณะ “หมาเก้าหาง” ได้รับเชิญให้แสดงในรายการ “ไมค์ทองคำฝังเพชร”
วรรณศิลป์ : ท่องเทวาลัย-ปราสาทไพรอีศานใต้ ๒๒ – ๒๕ พ.ย. ๒๕๖๑
วรรณศิลป์ : Thailand LIVE ฟังเสียงประเทศไทย : จากความรุ่งเรืองในอดีตสู่การพัฒนาในอนาคตของบ้านไผ่
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 79 : เรื่องเล่าจากราวตากผ้าของแม่ – ๑
วรรณศิลป์ : วางหมุดจุด “ท่องเทวาลัย-ปราสาทไพรอีศานใต้”
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 79 : พระพุทธรูปยืนทวารวดีในภาคกลาง (๑)
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 79 : ศิวนาฏราช ณ พนมรุ้ง ขอท้าว่าไม่ควรพลาดชม

IsanGate.com somkhitsin.net nongbualumphunews.com อีสานดอทคอม สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง สำนักข่าวปฏิรูปที่ดินภาคอีสาน สโมสรนักเขียนภาคอีสาน วารสารดินดีเจอร์นัล อีสานร้อยแปด ดอทคอม
เข้าระบบ | ออกระบบ
5115374  Views