| คำฉันท์ วรรณลีลามรดกชาติ (36) สมุทโฆษคำฉันท์ (24)
บทกวี, ผญา, คำกลอน ประวัติศาสตร์วัฒนธรรม | วันที่ 19 กรกฎาคม 2559 | ผู้บันทึก: xers | ผู้ชม: 736

จิตรกรรมสมุทโฆษ_วัดดุสิดาราม
ภาพจิตรกรรมเรื่อง สมุทโฆษ วัดดุสิดาราม

คำฉันท์ วรรณลีลามรดกชาติ (๓๖)
อ่าน (ใหม่) สมุทโฆษคำฉันท์ (๒๔)
ทองแถม นาถจำนง

การคล้องช้าง
(๑) พิธีเบิกไพร (ต่อ)

เมื่อมีข้อสงสัยแล้ว สมัยก่อนก็ต้องวิ่งไปหาห้องสมุด ค้นคำตอบว่า “พิธีเบิกไพร” คืออะไร ? เป็นอย่างไร ? ต้องใช้เวลามากมาย……….

แต่เดี๋ยวนี้ ท่านอาจค้นจากจาก อาจารย์ goo….ได้ระดับหนึ่ง (ระดับหนึ่งเท่านั้นนะ และต้องระมัดระวัง ตรวจสอบความถูกต้องหลายแหล่งข้อมูลอีกด้วย)

ข้าพเจ้าก็ทดลองเปิด google ดู พบบทความสั้น ๆ ที่สามารถนำมาช่วยในการเขียนเรื่องนี้ (หรือนำมาอ้างอิง) ข้าพเจ้าเลือกบทความจากคอลัมน์ “องค์ความรู้ภาษาไทย โดยราชบัณฑิตยสถาน” ในหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ เขียนโดย นฤมล บุญแต่ง ดังนี้

“ในสมัยที่ป่ายังอุดมด้วยต้นไม้ สัตว์ป่า และนก คนมักชอบเข้าป่าล่าสัตว์ ตัดไม้ ทว่าต้องทำการ “เบิกไพร” เสียก่อน ในหนังสือ สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม ๑๗ นายสังคม ศรีราช ได้เขียนอธิบายคำ “เบิกไพร-พิธี” ไว้ว่า “เป็นพิธีทำก่อนจะเข้าป่าไปล่าสัตว์ อันเกิดเนื่องจากความเชื่อถือผีสางเทวดาของคนในยุคก่อน”

ในสมัยนั้นการที่พรานป่าเข้าป่าล่าสัตว์ได้สำเร็จ ไม่ถือว่าเป็นเพราะความสามารถของตน แต่กลับถือว่าเทวดาบันดาล หรือเจ้าป่าช่วย จึงเกิดเป็นคติความเชื่อกันว่า ป่าดงพงไพรถ้าไม่มีอะไรเป็นเครื่องป้องกัน เป็นเครื่องหมายหวงห้ามไว้ ไม่ช้าป่าไม้ นก และสัตว์ป่าเหล่านั้นก็จะสูญหมด ในสมัยก่อนหรือในท้องถิ่นที่คนยังนับถือผีสางเทวดากันอยู่ ป่าที่มีสัตว์อยู่มาก และอุดมด้วยไม้นานาชนิด ก็เพราะราษฎรถือว่ามีเจ้าป่าเจ้าทุ่งคุ้มครองอยู่ และมักมีศาลเป็นที่สถิตของเจ้าป่าอยู่ตรงปากช่องเขา หรือปากทางที่จะเข้าป่า เพราะฉะนั้นจึงมีพิธีเบิกป่า ซึ่งเรียกกันว่า “เบิกไพร” ว่าใครจะเข้าป่าไปล่าสัตว์ตัดต้นไม้ ต้องขอต่อเจ้าป่าเสียก่อน โดยการกราบไหว้ท่าน พิธีอย่างง่าย ๆ ก็คือ หัก หรือทำไม้ให้เป็นรูปขอ นำไปปักไว้หรือจะเอาไปเกี่ยวไว้ หรือแขวนไว้ ณ ที่ใดที่หนึ่งก็ได้ แต่ให้สูง มีระยะเสมอเพียงตาเพื่อคารวะ ถ้าไม่รีบด่วนก็รอไว้คืนหนึ่ง รุ่งเช้ากลับไปดู ถ้าเห็นของนั้นยังอยู่เป็นปรกติ ก็ถือว่าเจ้าป่าอนุญาตตามที่ขอ แต่การอนุญาตมักมีเงื่อนไข รู้กันโดยปริยาย คือต้องไปให้ถูกต้องตามฤดูกาล และถึงแม้เป็นฤดูกาลที่ถือว่าเจ้าป่าอนุญาต ซึ่งชาวบ้านถิ่นนั้นรู้ดีว่าเป็นฤดูเดือนไหน ก็ต้องเข้าป่าไปล่าสัตว์ ตัดต้นไม้เอามาเท่าที่จำเป็นกับความต้องการจะใช้สอย เมื่อออกจากป่ามาก็ต้องบูชาลาไหว้ ถ้าล่าได้สัตว์อะไรมาก็ชำแหละส่วนหนึ่งเซ่นสังเวย และมักนิยมใช้เนื้อตอนที่ถือว่าสำคัญ เช่น เนื้อสัน ในบางท้องถิ่น มีการทำพิธีเบิกไพรที่ต่างออกไป เช่น ก่อนจะเข้าป่าให้นำปืนผาหน้าไม้ของพวกผู้ที่จะเข้าป่าล่าสัตว์ ไปเซ่นเจ้าป่าเสียก่อน กับทำบายศรี ไข่ไก่ต้มสุก เหล้า ไปเซ่นปู่ตา เทพารักษ์ที่ศาลปู่ตา เสร็จพิธีต้องพักนอนอยู่นอกบ้าน ห้ามขึ้นเรือน เรียกว่า “ออกบ้าน” และเมื่อล่าสัตว์ได้กลับมาจะมีการนำเนื้อส่วนสำคัญมาทำอาหารเซ่นปู่ตา นอกนั้นจึงแบ่งกันนำกลับบ้านได้.”

เรื่องพิธีกรรมเบิกไพรนั้น ศึกษาค้นคว้าทำวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกได้เลย เพราะเป็นเรื่องสำคัญในยุคโบราณ แต่สำหรับการเขียนบทความขนาดสั้น นำเสนอแค่นี้ก็คงเพียงพอแล้ว

อ่าน: คำฉันท์ (1) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (2) จากอินโด-อารยัน สู่สยามพากย์ 
อ่าน: คำฉันท์ (3) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (4) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (5) วรรณลีลามรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (6) วรรณลีลามรดกชาติ ครุ ลหุ
อ่าน: คำฉันท์ (7) วรรณลีลามรดกชาติ เสียงตก
อ่าน: คำฉันท์ (8) วรรณลีลามรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (9) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 1
อ่าน: คำฉันท์ (10) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 2
อ่าน: คำฉันท์ (11) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 3
อ่าน: คำฉันท์ (12) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง (จบ)
อ่าน: คำฉันท์ (13) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 1
อ่าน: คำฉันท์ (14) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 2
อ่าน: คำฉันท์ (15) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 3
อ่าน: คำฉันท์ (16) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 4
อ่าน: คำฉันท์ (17) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 5
อ่าน: คำฉันท์ (18) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 6
อ่าน: คำฉันท์ (19) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 7
อ่าน: คำฉันท์ (20) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 8
อ่าน: คำฉันท์ (21) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 9
อ่าน: คำฉันท์ (22) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 10
อ่าน: คำฉันท์ (23) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 11
อ่าน: คำฉันท์ (24) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 12
อ่าน: คำฉันท์ (25) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 13
อ่าน: คำฉันท์ (26) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 14
อ่าน: คำฉันท์ (27) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 15
อ่าน: คำฉันท์ (28) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 16
อ่าน: คำฉันท์ (29) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 17
อ่าน: คำฉันท์ (30) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 18
อ่าน: คำฉันท์ (31) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 19
อ่าน: คำฉันท์ (32) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 20
อ่าน: คำฉันท์ (33) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 21
อ่าน: คำฉันท์ (34) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 22
อ่าน: คำฉันท์ (35) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 23
อ่าน: คำฉันท์ (36) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 24
อ่าน: คำฉันท์ (37) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 25
อ่าน: คำฉันท์ (38) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 26
อ่าน: คำฉันท์ (39) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 27
อ่าน: คำฉันท์ (40) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 28
อ่าน: คำฉันท์ (41) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 29
อ่าน: คำฉันท์ (42) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 30
อ่าน: คำฉันท์ (43) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 31
อ่าน: คำฉันท์ (44) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 32


นิตยสารทางอีศาน : 79
วรรณศิลป์ : เปิดผลดีเอ็นเอ ชี้ ‘คนไทย’ อพยพจากจีนตอนใต้ ไม่ได้มาจากอัลไต มอญ-เขมร ‘คนเก่าแก่’ ในภูมิภาค
วรรณศิลป์ : โทรมทรุด แห่งเกรียงไกร
วรรณศิลป์ : “ซัน นันธะชัย” – หัวหน้าวงดนตรีอีศานคลาสสิกคณะ “หมาเก้าหาง” ได้รับเชิญให้แสดงในรายการ “ไมค์ทองคำฝังเพชร”
วรรณศิลป์ : ท่องเทวาลัย-ปราสาทไพรอีศานใต้ ๒๒ – ๒๕ พ.ย. ๒๕๖๑
วรรณศิลป์ : Thailand LIVE ฟังเสียงประเทศไทย : จากความรุ่งเรืองในอดีตสู่การพัฒนาในอนาคตของบ้านไผ่
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 79 : เรื่องเล่าจากราวตากผ้าของแม่ – ๑
วรรณศิลป์ : วางหมุดจุด “ท่องเทวาลัย-ปราสาทไพรอีศานใต้”
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 79 : พระพุทธรูปยืนทวารวดีในภาคกลาง (๑)
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 79 : ศิวนาฏราช ณ พนมรุ้ง ขอท้าว่าไม่ควรพลาดชม

IsanGate.com somkhitsin.net nongbualumphunews.com อีสานดอทคอม สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง สำนักข่าวปฏิรูปที่ดินภาคอีสาน สโมสรนักเขียนภาคอีสาน วารสารดินดีเจอร์นัล อีสานร้อยแปด ดอทคอม
เข้าระบบ | ออกระบบ
5115713  Views