| คำฉันท์ วรรณลีลามรดกชาติ (37) สมุทโฆษคำฉันท์ (25)
บทกวี, ผญา, คำกลอน ประวัติศาสตร์วัฒนธรรม | วันที่ 23 กรกฎาคม 2559 | ผู้บันทึก: xers | ผู้ชม: 634

ช้าง

คำฉันท์ วรรณลีลามรดกชาติ (๓๗)
อ่าน (ใหม่) สมุทโฆษคำฉันท์
ทองแถม นาถจำนง

การคล้องช้าง
(๑) พิธีเบิกไพร (ต่อ)

ข้าพเจ้าก็ทดลองเปิด google ดู พบบทความสั้นๆ ที่สามารถนำมาช่วยในการเขียนเรื่องนี้ (หรือนำมาอ้างอิง) ข้าพเจ้าเลือกบทความจากคอลัมน์ “องค์ความรู้ภาษาไทย โดยราชบัณฑิตยสถาน” ในหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ เขียนโดย นฤมล บุญแต่ง ดังนี้

“ในสมัยที่ป่ายังอุดมด้วยต้นไม้ สัตว์ป่า และนก คนมักชอบเข้าป่าล่าสัตว์ ตัดไม้ ทว่าต้องทำการ “เบิกไพร” เสียก่อน ในหนังสือ สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม ๑๗ นายสังคม ศรีราช ได้เขียนอธิบายคำ “เบิกไพร-พิธี” ไว้ว่า “เป็นพิธีทำก่อนจะเข้าป่าไปล่าสัตว์ อันเกิดเนื่องจากความเชื่อถือผีสางเทวดาของคนในยุคก่อน”

ในสมัยนั้นการที่พรานป่าเข้าป่าล่าสัตว์ได้สำเร็จ ไม่ถือว่าเป็นเพราะความสามารถของตน แต่กลับถือว่าเทวดาบันดาล หรือเจ้าป่าช่วย จึงเกิดเป็นคติความเชื่อกันว่า ป่าดงพงไพรถ้าไม่มีอะไรเป็นเครื่องป้องกัน เป็นเครื่องหมายหวงห้ามไว้ ไม่ช้าป่าไม้ นก และสัตว์ป่าเหล่านั้นก็จะสูญหมด ในสมัยก่อนหรือในท้องถิ่นที่คนยังนับถือผีสางเทวดากันอยู่ ป่าที่มีสัตว์อยู่มาก และอุดมด้วยไม้นานาชนิด ก็เพราะราษฎรถือว่ามีเจ้าป่าเจ้าทุ่งคุ้มครองอยู่ และมักมีศาลเป็นที่สถิตของเจ้าป่าอยู่ตรงปากช่องเขา หรือปากทางที่จะเข้าป่า เพราะฉะนั้นจึงมีพิธีเบิกป่า ซึ่งเรียกกันว่า “เบิกไพร” ว่าใครจะเข้าป่าไปล่าสัตว์ตัดต้นไม้ ต้องขอต่อเจ้าป่าเสียก่อน โดยการกราบไหว้ท่าน พิธีอย่างง่ายๆ ก็คือ หัก หรือทำไม้ให้เป็นรูปขอ นำไปปักไว้หรือจะเอาไปเกี่ยวไว้ หรือแขวนไว้ ณ ที่ใดที่หนึ่งก็ได้ แต่ให้สูง มีระยะเสมอเพียงตาเพื่อคารวะ ถ้าไม่รีบด่วนก็รอไว้คืนหนึ่ง รุ่งเช้ากลับไปดู ถ้าเห็นของนั้นยังอยู่เป็นปรกติ ก็ถือว่าเจ้าป่าอนุญาตตามที่ขอ แต่การอนุญาตมักมีเงื่อนไข รู้กันโดยปริยาย คือต้องไปให้ถูกต้องตามฤดูกาล และถึงแม้เป็นฤดูกาลที่ถือว่าเจ้าป่าอนุญาต ซึ่งชาวบ้านถิ่นนั้นรู้ดีว่าเป็นฤดูเดือนไหน ก็ต้องเข้าป่าไปล่าสัตว์ ตัดต้นไม้เอามาเท่าที่จำเป็นกับความต้องการจะใช้สอย เมื่อออกจากป่ามาก็ต้องบูชาลาไหว้ ถ้าล่าได้สัตว์อะไรมาก็ชำแหละส่วนหนึ่งเซ่นสังเวย และมักนิยมใช้เนื้อตอนที่ถือว่าสำคัญ เช่น เนื้อสัน ในบางท้องถิ่น มีการทำพิธีเบิกไพรที่ต่างออกไป เช่น ก่อนจะเข้าป่าให้นำปืนผาหน้าไม้ของพวกผู้ที่จะเข้าป่าล่าสัตว์ ไปเซ่นเจ้าป่าเสียก่อน กับทำบายศรี ไข่ไก่ต้มสุก เหล้า ไปเซ่นปู่ตา เทพารักษ์ที่ศาลปู่ตา เสร็จพิธีต้องพักนอนอยู่นอกบ้าน ห้ามขึ้นเรือน เรียกว่า “ออกบ้าน” และเมื่อล่าสัตว์ได้กลับมาจะมีการนำเนื้อส่วนสำคัญมาทำอาหารเซ่นปู่ตา นอกนั้นจึงแบ่งกันนำกลับบ้านได้.”

เรื่องพิธีกรรมเบิกไพรนั้น ศึกษาค้นคว้าทำวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกได้เลย เพราะเป็นเรื่องสำคัญในยุคโบราณ แต่สำหรับการเขียนบทความขนาดสั้น นำเสนอแค่นี้ก็คงเพียงพอแล้ว

อ่าน: คำฉันท์ (1) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (2) จากอินโด-อารยัน สู่สยามพากย์ 
อ่าน: คำฉันท์ (3) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (4) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (5) วรรณลีลามรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (6) วรรณลีลามรดกชาติ ครุ ลหุ
อ่าน: คำฉันท์ (7) วรรณลีลามรดกชาติ เสียงตก
อ่าน: คำฉันท์ (8) วรรณลีลามรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (9) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 1
อ่าน: คำฉันท์ (10) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 2
อ่าน: คำฉันท์ (11) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 3
อ่าน: คำฉันท์ (12) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง (จบ)
อ่าน: คำฉันท์ (13) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 1
อ่าน: คำฉันท์ (14) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 2
อ่าน: คำฉันท์ (15) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 3
อ่าน: คำฉันท์ (16) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 4
อ่าน: คำฉันท์ (17) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 5
อ่าน: คำฉันท์ (18) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 6
อ่าน: คำฉันท์ (19) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 7
อ่าน: คำฉันท์ (20) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 8
อ่าน: คำฉันท์ (21) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 9
อ่าน: คำฉันท์ (22) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 10
อ่าน: คำฉันท์ (23) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 11
อ่าน: คำฉันท์ (24) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 12
อ่าน: คำฉันท์ (25) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 13
อ่าน: คำฉันท์ (26) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 14
อ่าน: คำฉันท์ (27) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 15
อ่าน: คำฉันท์ (28) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 16
อ่าน: คำฉันท์ (29) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 17
อ่าน: คำฉันท์ (30) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 18
อ่าน: คำฉันท์ (31) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 19
อ่าน: คำฉันท์ (32) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 20
อ่าน: คำฉันท์ (33) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 21
อ่าน: คำฉันท์ (34) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 22
อ่าน: คำฉันท์ (35) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 23
อ่าน: คำฉันท์ (36) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 24
อ่าน: คำฉันท์ (37) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 25
อ่าน: คำฉันท์ (38) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 26
อ่าน: คำฉันท์ (39) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 27
อ่าน: คำฉันท์ (40) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 28
อ่าน: คำฉันท์ (41) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 29
อ่าน: คำฉันท์ (42) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 30
อ่าน: คำฉันท์ (43) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 31
อ่าน: คำฉันท์ (44) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 32


วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : บายเสฺร็ย บายสฺรี บายศรี
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 73 : กระแสละคร “บุพเพสันนิวาส : ออเจ้า” : ภาพสะท้อนประวัติศาสตร์อยุธยาในยุคประวัติศาสตร์ร่วมสมัย
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : ฝากไว้ในแผ่นดินถิ่นอีสาน
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : มัณฑเลย์…สะพานข้ามกาลเวลา (ตอนจบ)
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : ภาพจำลองอุตตรกุรุทวีปในพิธีศพชาวอีสาน
วรรณศิลป์ : เรื่องเล่าชุดพ่อเฒ่ากับลูกเขย : ติดตาม
วรรณศิลป์ : เฮฮาสาระ : ตลาดโบราณ
วรรณศิลป์ : เฮือนชานศิลปิน | รชตะ กาญจนสุนทร “ผู้สัมผัสได้ถึงแสงเงาชีวิต”
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : สาส์นจากทางอีศาน
นิตยสารทางอีศาน : 75

IsanGate.com somkhitsin.net nongbualumphunews.com อีสานดอทคอม สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง สำนักข่าวปฏิรูปที่ดินภาคอีสาน สโมสรนักเขียนภาคอีสาน วารสารดินดีเจอร์นัล อีสานร้อยแปด ดอทคอม
เข้าระบบ | ออกระบบ
4850480  Views