| คำฉันท์ วรรณลีลามรดกชาติ (39) สมุทโฆษคำฉันท์ (27)
บทกวี, ผญา, คำกลอน ประวัติศาสตร์วัฒนธรรม | วันที่ 26 กรกฎาคม 2559 | ผู้บันทึก: xers | ผู้ชม: 716

ผู้เฒ่าหมิว_ศาลางาม
ผู้เฒ่าหมิว ศาลางาม หมอช้าง ชาวกูย เมืองสุรินทร์
ภาพจาก: สยามรัฐ พ.ศ.2553

คำฉันท์ วรรณลีลามรดกชาติ (๓๙)
อ่าน (ใหม่) สมุทโฆษคำฉันท์ (๒๗)
ทองแถม นาถจำนง

การคล้องช้าง

(๒) หมอเถ้า เลือก “ชมรม”(ต่อ)

ในเนื้อความนี้ มีประเด็นที่ควรขยายความหลายเรื่อง เช่นเรื่อง พราหมณ์พฤฒิบาศ

พราหมณ์พฤฒิบาศ ก็คือ หัวหน้า“หมอช้าง” นั่นเอง คำไทยเราเรียกหัวหน้าหมอช้างว่า “หม้อเฒ่า” หรือ ในเรื่องสมุทรโฆษคำฉันท์ เรียกว่า “หมอเถ้า” หรือ “กรรมหลวง”

พราหมณ์พฤฒิบาศ หรือ หมอเฒ่า หรือกรรมหลวง ก็คือ หัวหน้าทีมจับช้างป่านั่นเอง

ท่านผู้นี้จะเป็นคนทำพิธี “เบิกไพร” ดังเรื่องสมุทรโฆษคำฉันท์ ว่า

๏ บูชายถาศัก – ดิและการยะทุกอัน
ล้วนแล้วลบองบรร – พะประสงคเบิกไพร ฯ

พิธีเบิกไพร หรือพิธีเปิดป่า เป็นพิธีกรรมที่ประกอบขึ้นเพื่อขออนุญาตเจ้าป่าเจ้าเขาก่อนจะเข้าไปจับช้าง ทั้งนี้ด้วยความเชื่อที่ว่าของทุกอย่างในป่านั้นมีเจ้าของทั้งสิ้น ซึ่งคือเจ้าป่าเจ้าเขา จึงต้องขอเสียก่อน และมีเรื่องกล่าวว่า ผู้ที่เริ่มคล้องช้างคนแรกคือ “อากง” ซึ่งขี่ควายไปต่อช้าง และเมื่อกระโดดขึ้นขี่หลังช้างป่าแล้ว ช้างป่าก็พาวิ่งหายไปในป่าลึกผู้ไปด้วยตามหาไม่พบ จึงถือว่าอากงเป็นเจ้าของป่า ดังนั้นหมอช้างจึงต้องขอช้างจากอากงก่อน

หมอเฒ่าจะเป็นผู้ประกอบพิธีเบิกไพร อุปกรณ์ที่ใช้ในการทำพิธีนี้มีเนื้อสัตว์ 1 ตัว ข้าวสาร หมากพลู บุหรี่และสุรา โดยหมอเฒ่าจะตั้งศาลเล็กๆ ขึ้นหลังหนึ่ง เอาเครื่องเซ่นที่กล่าวมาตั้งถวาย และกล่าวข้อความทำพิธีเบิกไพร

เมื่อทำพิธีเบิกไพรเสร็จแล้ว ครูบาใหญ่จะพาหมอช้างไปหาที่เหมาะสม เพื่อไปตั้งค่ายพักแรม หรือ “ชมรม” ระหว่างนี้หากพบเห็นอะไรแปลกหรือผิดปกติห้ามทักท้วงหยอกล้อ แต่ให้บอกหมอเฒ่าทราบ

หลังจากที่หาที่ตั้งชมรมได้แล้ว หมอเฒ่าจะเริ่มบริกรรมทำให้บริเวณชมรมเป็นที่ศักดิ์สิทธิ์ ด้วยการก่อกองไฟศักดิ์สิทธิ์ ๓ กอง ๑ สำหรับคุ้มครองทุกคนมิให้เป็นอันตราย และทุกคนต้องแสดงความคารวะ จะออกไปไหนจะต้องไหว้ลากองไฟก่อน และกองไฟทั้ง ๓ กองนี้จะต้องจุดให้ลุกตลอดเวลา จนกว่าการคล้องช้างจะสิ้นสุดลง

ในเรื่องสมุทรโฆษคำฉันท์ “หมอเถ้า” กับพนจร (พราน) ไปสำรวจหาช้างพบแล้ว จึงไปตั้ง “ชมรม” อยู่บริเวณต้นมะตูม ?

๏ ดูเดิมชวักชอบโดยความ หมายต้นตูมงาม
และควรที่ทำการกรรม์ ฯ

(ข้าพเจ้าก็เดาเอาว่าคือต้นมะตูม เปิด “พจนานุกรมเขมร-ไทย” ฉบับทุนพระยาอนุมานราชธน ไม่พบคำว่า “ตูม” พบแต่คำว่า “ตูมๆ” แปลว่า เสียงเครื่องดนตรีชนิดสายเดี่ยว หน้า ๑๗๒)

อ่าน: คำฉันท์ (1) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (2) จากอินโด-อารยัน สู่สยามพากย์ 
อ่าน: คำฉันท์ (3) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (4) วรรณลีลา มรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (5) วรรณลีลามรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (6) วรรณลีลามรดกชาติ ครุ ลหุ
อ่าน: คำฉันท์ (7) วรรณลีลามรดกชาติ เสียงตก
อ่าน: คำฉันท์ (8) วรรณลีลามรดกชาติ
อ่าน: คำฉันท์ (9) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 1
อ่าน: คำฉันท์ (10) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 2
อ่าน: คำฉันท์ (11) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง 3
อ่าน: คำฉันท์ (12) วรรณลีลามรดกชาติ ดุษฎีสังเวยกล่อมช้าง (จบ)
อ่าน: คำฉันท์ (13) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 1
อ่าน: คำฉันท์ (14) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 2
อ่าน: คำฉันท์ (15) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 3
อ่าน: คำฉันท์ (16) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 4
อ่าน: คำฉันท์ (17) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 5
อ่าน: คำฉันท์ (18) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 6
อ่าน: คำฉันท์ (19) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 7
อ่าน: คำฉันท์ (20) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 8
อ่าน: คำฉันท์ (21) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 9
อ่าน: คำฉันท์ (22) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 10
อ่าน: คำฉันท์ (23) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 11
อ่าน: คำฉันท์ (24) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 12
อ่าน: คำฉันท์ (25) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 13
อ่าน: คำฉันท์ (26) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 14
อ่าน: คำฉันท์ (27) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 15
อ่าน: คำฉันท์ (28) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 16
อ่าน: คำฉันท์ (29) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 17
อ่าน: คำฉันท์ (30) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 18
อ่าน: คำฉันท์ (31) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 19
อ่าน: คำฉันท์ (32) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 20
อ่าน: คำฉันท์ (33) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 21
อ่าน: คำฉันท์ (34) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 22
อ่าน: คำฉันท์ (35) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 23
อ่าน: คำฉันท์ (36) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 24
อ่าน: คำฉันท์ (37) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 25
อ่าน: คำฉันท์ (38) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 26
อ่าน: คำฉันท์ (39) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 27
อ่าน: คำฉันท์ (40) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 28
อ่าน: คำฉันท์ (41) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 29
อ่าน: คำฉันท์ (42) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 30
อ่าน: คำฉันท์ (43) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 31
อ่าน: คำฉันท์ (44) วรรณลีลามรดกชาติ สมุทรโฆษคำฉันท์ 32


วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : บายเสฺร็ย บายสฺรี บายศรี
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 73 : กระแสละคร “บุพเพสันนิวาส : ออเจ้า” : ภาพสะท้อนประวัติศาสตร์อยุธยาในยุคประวัติศาสตร์ร่วมสมัย
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : ฝากไว้ในแผ่นดินถิ่นอีสาน
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : มัณฑเลย์…สะพานข้ามกาลเวลา (ตอนจบ)
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : ภาพจำลองอุตตรกุรุทวีปในพิธีศพชาวอีสาน
วรรณศิลป์ : เรื่องเล่าชุดพ่อเฒ่ากับลูกเขย : ติดตาม
วรรณศิลป์ : เฮฮาสาระ : ตลาดโบราณ
วรรณศิลป์ : เฮือนชานศิลปิน | รชตะ กาญจนสุนทร “ผู้สัมผัสได้ถึงแสงเงาชีวิต”
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 75 : สาส์นจากทางอีศาน
นิตยสารทางอีศาน : 75

IsanGate.com somkhitsin.net nongbualumphunews.com อีสานดอทคอม สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง สำนักข่าวปฏิรูปที่ดินภาคอีสาน สโมสรนักเขียนภาคอีสาน วารสารดินดีเจอร์นัล อีสานร้อยแปด ดอทคอม
เข้าระบบ | ออกระบบ
4850481  Views