| ทางอีศาน 74 : ปราณบุรี กะเปอร์
วรรณศิลป์ | วันที่ 8 มิถุนายน 2561 | ผู้บันทึก: chonniyom | ผู้ชม: 83

นิตยสาร “ทางอีศาน” ฉบับที่ ๗๔
ปีที่ ๗ ประจำเดือนมิถุนายน ๒๕๖๑
นิตยสารรายเดือนของชาวอีสานและคนไททุกภูมิภาค
ลึกซึ้งรากเหง้า เข้าใจปัจจุบัน รู้ทันอนาคต

ปราณบุรี กะเปอร์

โดย “เขาบังภู”

จวบคีรีขันธ์ เคยเป็นเมืองชั้นจัตวา ขึ้นต่อแขวงเพชรบุรี และเมื่อจัดรูปการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล “อำเภอเมืองปราณบุรี” ก็ยังขึ้นกับประจวบฯ เช่นเดิม กระทั่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้รวม ๓ เมือง ได้แก่ ปราณบุรี + เมืองประจวบคีรีขันธ์ + เมืองกำเนิดนพคุณ (ชุมพร) = จังหวัดปราณบุรี (ประกาศราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๒๓ ตอนที่๔๑ วันที่ ๖ มกราคม พ.ศ.๒๔๔๙ หน้าที่ ๑๐๖๒)

ส่วนบันทึกจีนในพุทธศตวรรษที่ ๗ บอกถึงที่ตั้งประจวบคีรีขันธ์ เสมือน “ปากประตู” เชื่อมเส้นทางการค้าเดินเรือของชาวจีนกับชาว
อินเดีย คือทางลัดคาบสมุทรมลายูตอนเหนือ ต่อมา ได้เป็นเส้นทางนิยมใช้มากที่สุด ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๒ ถึง ๑๙ โดยงดผ่านช่องแคบมะละกา เลี่ยงโจรสลัดโจมตีตั้งต้นจาก แม่น้ำตะนาวศรี > ข้ามทิวเขาตะนาวศรี > ด่านสิงขร > เมืองกุย

เหตุการณ์สำคัญเกี่ยวกับ “ปราณบุรี”ปรากฏดังนี้
– รัชกาลที่ ๑ ทรงโปรดเกล้าฯ แบ่งหัวเมืองปักษ์ใต้ฝ่ายตะวันตกให้มาขึ้นกับ กรมพระกลาโหม (เดิมขึ้นกรมท่า) หัวเมืองดังกล่าวรวม
ถึง เมืองกุย เมืองคลองวาฬ เมืองปราณ
– รัชกาลที่ ๕ ใน พ.ศ.๒๔๓๙ จัดตั้งมณฑลชุมพร ให้ยกเมืองกำเนิดนพคุณ (ขึ้นกับชุมพร)
– พ.ศ.๒๔๔๙ อำเภอกำเนิดนพคุณ +อำเภอเมืองปราณบุรี + อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ รวมตั้งเป็นเมืองปราณบุรี (= ปราณบุรีใหม่) หัวเมืองชั้นจัตวา ขึ้นต่อมณฑลราชบุรี ส่วนเมืองปราณเดิม อยู่ปากคลองปราณ (บ้านปากน้ำปราณ ปัจจุบัน) ขึ้นกับ ปราณบุรี
ที่ตั้งใหม่
– รัชกาลที่ ๖ เห็นว่า “ปราณบุรีเก่า” กับ “ปราณบุรีใหม่” นานไปฅนจะเข้าใจผิด ดังนั้น พ.ศ.๒๔๕๘ โปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนนามเมือง
ปราณบุรี > เป็นเมืองประจวบคีรีขันธ์เปลี่ยน อำเภอกำเนิดนพคุณ > อำเภอบางสะพาน

เมื่อสืบค้นศัพท์สันนิษฐานจึงพบศัพท์มอญเสียงทับศัพท์กูยเกือบสนิทอย่างมีนัยสำคัญ (ซึ่งยืนยันความใกล้ชิดทางชาติพันธุ์ และหรืออย่างน้อยก็ญาติทางภาษา) กล่าวคือ  ศัพท์มอญสยาม ปฺราน = ต้นไม้แดง  ศัพท์กูย (สุรินทร์) ปฺราน = > ต้นไม้แดง < = ไปฺรน์ ศัพท์กูย (ศรีสะเกษ) สำเนียงมอญบ้านโป่งราชบุรีออกเสียงปฺร้าน ส่วนกูยศรีสะเกษ ออกเสียง ปรานจฺ

มาพิจารณา อำเภอกะเปอร์ จ.ระนอง ติดทะเลอันดามัน ประวัติเขียนบอกมี ๒ สันนิษฐาน
(๑) กะ, ก๊ะ (มลายู) = พี่, น้า หรือ หญิง วัยกลางคน / เปอร์ คือชื่อฅน ตีความว่า หมายถึง หญิงหม้ายชื่อเปอร์ชาวมลายู มาอยู่ที่นี่ฅนแรก!
(๒) กราเปอร์ > กะเปอร์ = คลองเปอร์ แต่ไม่บอกคือภาษาอะไร?  ภูมินามนี้จะยังคลุมเครือต่อไป หากยึดมั่นในฐานภาษามลายู อย่างเดียว

***อ่านฉบับเต็มเรื่อง ปราณบุรี กะเปอร์ ได้ใน นิตยสารทางอีศาน ฉบับที่ ๗๔ เดือนมิถุนายน ๒๕๖๑

 


วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : ห้องศิลป์อีสาน
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : ลานข่วงคำกวี
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : บทกวี หินหายใจ
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : บทกวี โบยบินจากความกลัว
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : บทกวี ชีวิตคือการเฝ้ารอ
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : ผญาสมัย
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : ข่วงบักจุก
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : เขียนแผ่นดิน
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : สาวคำม่วงรอรัก
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 74 : น้ำแห่งชีวิต

IsanGate.com somkhitsin.net nongbualumphunews.com อีสานดอทคอม สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง สำนักข่าวปฏิรูปที่ดินภาคอีสาน สโมสรนักเขียนภาคอีสาน วารสารดินดีเจอร์นัล อีสานร้อยแปด ดอทคอม
เข้าระบบ | ออกระบบ
4808838  Views