| ทางอีศาน 77 : คำสั่งสอนของ “แถน”
วรรณศิลป์ | วันที่ 15 กันยายน 2561 | ผู้บันทึก: chonniyom | ผู้ชม: 252

นิตยสาร “ทางอีศาน” ฉบับที่ ๗๗
ปีที่ ๗ ประจำเดือนกันยายน ๒๕๖๑
นิตยสารรายเดือนของชาวอีสานและคนไททุกภูมิภาค
ลึกซึ้งรากเหง้า เข้าใจปัจจุบัน รู้ทันอนาคต

พิธีสวด “อ้ายสิงเล่า” “Aai Sing Lao” ของชาวไทอาหม คำสวดคล้ายกันทั้ง ไทอาหม, ไทพาเก่, ไทอ้ายตอน, ไทคำตี่, ไทคำยัง, ไทตุรุง มีเพียงบางคำต่างกัน และระดับเสียงการสวดต่างกัน (จากเฟซบุ๊ก Gogoi Community of Tai Ahom ๓๑ มกราคม ๒๐๑๔ )·

 

คำสั่งสอนของ “แถน”

ทองแถม นาถจำนง

๑. แถน/ฟ้า ควบคุมผู้ปกครองบ้านเมือง 
ชาติพันธุ์ไทกลุ่มที่เคารพบูชา “แถนหลวง”, “แลงดอน” (ฟ่าเหนือหัว), สาง (กลุ่มไทเหนือ หรือ ไทใต้คง) ถือคติว่า ประมุข (เจ้าฟ้า, เจ้าเมือง, ขุน, ท้าว ฯลฯ) เป็นผู้มีบุญญาธิการที่ “แถนหลวง – แลงดอน” คัดเลือก ส่งลงมาปกครองเมืองลุ่ม (เมือง คน) ในตำนานบางฉบับก็ระบุด้วยว่า เป็นลูกหลานของ “แถนหลวง-แลงดอน”

สรุปคือ คนที่จะได้เป็นประมุข ต้องได้รับอาณัติจาก “ฟ้า-แถน” นั่นเอง…

 

๒. แถน/ฟ้า ควบคุมการดำเนินชีวิตและฮีตคองในสังคมและครอบครัวของราษฎร

ใน “พงศาวดารล้านช้าง ปริเฉท ๒” มีตัวอย่างที่ แถนสั่งสอนวิถีการดำเนินชีวิตกำหนดข้อห้าม (คะลำ) หลายประการ

“แถนจึงสั่งสอนขุนบูลม ผู้เปนท้าวเปนพระยาในลุ่มฟ้านี้ว่า ไทยควางให้ออกหาขุนควางไทยวีให้ออกหาขุนวี ไทยเลิงให้ออกหาขุนเลิง ไทยเลนให้ออกหาขุนเลน ไทยลอให้ออกหาขุนลอ แถนแต่งเล่าจึ่งว่ากับขุนบูลมดังนี้ ตั้งแรกแต่นี้เมื่อน่า ชาวเมืองลุ่มนี้ได้กินชิ้นให้ส่งขาแก่แถน ได้กินปลาให้ส่งรอยแก่แถน ให้เฮ็ดแหวนเฮ็ดหัวส่งแก่ล่าม ใช้แถนแต่มื้อลวงคะลำแก่ผู้ชาย มื้อระวายให้คะลำแก่ผู้หญิง เดือนเจี๋ยงให้คะลำพื้น มื้อกดมื้อกาบเดือนให้คะลำพื้น มื้อเต่ามื้อระวาย พักบาทอย่าราน พักบาทขวานอย่าป้ำฟืน หาบน้ำอย่าตักสากอย่าตำอย่าร่อน ได้จึ่งจะดีก็สูตาย…”

ในส่วนคำสั่งสอนของ “ขุนบูลม” (ผู้เป็นตัวแทนของแถนในเมืองลุ่ม) ก็เทียบเท่ากับคำสั่งของแถน/ฟ้า ด้วย เมื่อขุนบูลมชราภาพได้แบ่งสมบัติให้ลูกชายทั้งเจ็ด และสั่งว่า

“เจ้าพี่น้องหากแม่นลูกกูผู้เดียวดาย เมื่อกูตายไปอยู่ลูกหลังกูพ่อสูเจ้าก็ป้านแปงเมือง บุญผู้ใดมีหากได้นั่งบ้านสร้างเมือง อันกว้างขวางว่างใหญ่ บุญผู้ใดบ่มีหลาย หากจักได้ที่แคบขันอันชะแล กูปันให้สูเจ้าแล้วดังนี้ ภายน่าผู้ใดอย่าโลภตัณหาอิจฉามักมาก แลเอารี้พลช้างม้าไปตกแดนเอาหอกดาบเขนแพนไปตกท่ง แล้วรบเลวเอาบ้านเมืองกันดังนั้น ให้ผู้นั้นวินาศฉิบหาย ทำอันใดอย่าให้เปน เข็นอันใดอย่าให้ได้ ปลูกไม้อย่าทันตาย ปลูกหวายอย่าทันล่อน ข้อม่อนอย่าให้รี ปีมันอย่าให้กว้าง เทียวทางให้ฟ้าผ่า เมือป่าให้เสือ
กิน ไปทางน้ำให้เงือกท่อเรือฉก ไปทางบกให้เสือท่อม้ากินมันแล

เมืองอ้ายไว้แก่อ้าย เมืองน้องไว้แก่น้องอย่าทำร้ายเบียดเบียนกัน อย่าผิดข้องข่มเหงเอาก็พ่อทอญ…

พิธีระบำ อุมฟ้า ของไทอาหม

***อ่านฉบับเต็มเรื่อง คำสั่งสอนของ “แถน” ได้ในคอลัมน์วัฒนธรรมแถน นิตยสารทางอีศาน ฉบับที่ ๗๗ เดือนกันยายน ๒๕๖๑


วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : จาก ‘สิบหกเจาไท’สู่ ‘สิบสองจุไท’
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : Supermarket ที่ (เราควร) รัก
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : เมื่อทินกรจะลาโลกไปไกล ยามนี้จำต้องพรากจากดวงใจ ไกลแสนไกลสุดห่วงยอดดวงตา
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : ชื่อเก่าของแขวง “อัตตะปือ” เมืองลุ่ม – เมืองลาวหลง – รามะลักองกาน – บ้านเก่าหาดขี้ควาย – แอกะปือ – อัตตะปือ
วรรณศิลป์ : ขึ้นทะเบียนสัตว์ คิดได้ไง
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : เมืองคง โรงเรียนสร้างคน
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : วิถีกินอยู่คนอีสาน อาหารภัตตาคารในเถียงนาน้อย ลาบเทา
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : พระยืนทวารวดี นิยมแบบจีวรเรียบ
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : ที่ทำการชาวนา : สง่า ด่วนรับรัมย์ ศูนย์บัญชาการเพื่อทางรอดของชุมชน
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : รัฐโมโลยู – ที่ตั้งอาณาจักรมลายูโบราณ

IsanGate.com somkhitsin.net nongbualumphunews.com อีสานดอทคอม สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง สำนักข่าวปฏิรูปที่ดินภาคอีสาน สโมสรนักเขียนภาคอีสาน วารสารดินดีเจอร์นัล อีสานร้อยแปด ดอทคอม
เข้าระบบ | ออกระบบ
5058493  Views