| ทางอีศาน 76 : ประกายพรึก
วรรณศิลป์ | วันที่ 15 กันยายน 2561 | ผู้บันทึก: chonniyom | ผู้ชม: 144

นิตยสาร “ทางอีศาน” ฉบับที่ ๗๖
ปีที่ ๗ ประจำเดือนสิงหาคม ๒๕๖๑
นิตยสารรายเดือนของชาวอีสานและคนไททุกภูมิภาค
ลึกซึ้งรากเหง้า เข้าใจปัจจุบัน รู้ทันอนาคต

ผกายปรึก เพลงดังกัมพูชา (ภาพ : อินเทอร์เน็ต)

 

ศัพท์เพเหระ : ประกายพรึก

โดย : ประสิทธิ์ ไชยชมพู

ก่อนรุ่งสางใกล้อรุณ มองขึ้นไปนภาทิศตะวันออกจะเห็นดาวเรืองรองส่องประจำการอยู่บรรพชนเราพาเรียกว่า “ดาวประกายพรึก”

ช่วงหัวค่ำมองไปนภาทิศตะวันตก เล็งดาวส่องประกายเด่นอยู่นั้นคือ “ดาวประจำเมือง”  ทั้งสองชื่อ ต่างกาละเทศะก็คือดาวศุกร์ [Venus] ดวงเดียวกัน!

“ประกายพรึก” ก็คือดาวศุกร์ที่เห็นได้ชัดเจนเป็นประจำตอนเช้ามืด ดาวรุ่ง ก็เรียกมนุษย์โลกเราเพิ่งรู้จักดาวศุกร์ขึ้นบ้างประมาณสี่ร้อยปีมานี่เอง

ก่อนนั้นอย่างน้อย ๒,๔๐๐ ปีภายใต้อิทธิพล อริสโตเติล (พ.ศ.๑๖๐ – ๒๒๒) มหาปราชญ์ด้านปรัชญาสังคมการเมือง แต่คาดเดาเรื่องดวงดาวไว้ว่า :

“โลกคือศูนย์กลางจักรวาล ดาวทุกดวงหมุนรอบโลก”

ความจริงสวนทางอย่างสิ้นเชิง เมื่อกาลิเลโอ (พ.ศ.๒๑๐๗ – ๒๑๘๕) นักดาราศาสตร์ นักฟิสิกส์ ได้ส่องกล้องเฝ้าสังเกตจนสรุปได้ดาวศุกร์และดาวโลกเราต่างโคจรรอบดวงอาทิตย์ คือเป็นส่วนหนึ่งของระบบสุริยะจักรวาล

ดาวศุกร์นั้นสุกสว่างมากสุดในจำนวนดาวเคราะห์ห้าดวง เพราะใกล้ดวงอาทิตย์มากกว่าโลก

ดาวศุกร์มีเส้นผ่านศูนย์กลำงสั้นกว่าโลกเล็กน้อย มีบรรยากาศคล้ายโลกเราในยุคไร้สิ่งมีชีวิต

ปลายศตวรรษที่ยี่สิบ เราเพิ่งตรวจสอบรู้ถึงอุณหภูมิพื้นผิวด้านกลางวันของดาวศุกร์สูงเกือบ ๕๐๐ องศาเซลเซียส และหนึ่งวันบนดาวศุกร์ยาวนานประมาณ ๒๔๓ วันของโลก

“ประกายพรึก” นัยความหมายของฝ่ายไทยคือ ความแวววาวเปล่งแสงหรือสะท้อนแสงของดาวศุกร์ ทำนองเดียวกับประกายของเหลี่ยมเพชรกระทบแสง

ส่วนศัพท์เขมรบ่งชี้ชัด ผกาย = ดาว และแปลงเป็น ประกาย ได้!

“พรึก” คำนี้ยังคงรูปสะกดเขียนเดิมไว้เป็นลายแทงไปหาศัพท์เขมร

พรึก (ออกเสียง ปรึก, ปรึ่ก) = รุ่ง, เช้า
ผกายพรึก > ประกายพรึก = ดาวรุ่ง, ดาว ส่องแสงสุกสว่างยามเช้ามืดเช้าตรู่

อ่อ…มีเงื่อนไขคือต้องมองจำกดำวโลกนะครับ. มีเกร็ดประวัติศำสตร์อ่อนไหวไร้เดียงสาของชาวเขมรกัมพูชา จากเคยคลั่งไคล้ “เนียงประกายปรึก = ดาวพระศุกร์” ละครทีวีช่องมากสีของไทย จู่ ๆ ชั่วข้ามคืนกลับกลายเป็นชิงชังรังเกียจถึงขั้นทำร้ายทำลาย

เหตุจากการสมคบคิดปลุกระดมผ่านสื่อหนังสือพิมพ์และใบปลิว อ้าง (ใครไม่รู้) ได้ยินจากสื่อไทยว่า กบ-สุวนันท์ คงยิ่ง กล่าวดูหมิ่นประเทศกัมพูชา ข่าวลือลามสะพัดไม่กี่วันกระทั่งโพล้เพล้วันที่ ๒๙ มกราคม ๒๕๔๖ เขมรคลั่งกัมพูชาก็บุกเข้าสถานทูตไทยประจำกรุงพนมเป็ญ พากันทุบทำลายแล้วจุดไฟเผาลามไปถึงห้างร้านของคนไทยด้วย

จุดสำคัญหนึ่งไม่ควรมองข้ามคือ ก่อนนั้นผู้นำประเทศกัมพูชาหยิบข่าวลือมาเขี่ย ๆ ให้แตกสะเก็ดลามไปหาดุ้นไฟชิงชังเสียด้วย!


กบ – สุวนันท์ คงยิ่ง ผู้รับบท เนียงผกายปรึก = ละครดาว


วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : จาก ‘สิบหกเจาไท’สู่ ‘สิบสองจุไท’
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : Supermarket ที่ (เราควร) รัก
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : เมื่อทินกรจะลาโลกไปไกล ยามนี้จำต้องพรากจากดวงใจ ไกลแสนไกลสุดห่วงยอดดวงตา
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : ชื่อเก่าของแขวง “อัตตะปือ” เมืองลุ่ม – เมืองลาวหลง – รามะลักองกาน – บ้านเก่าหาดขี้ควาย – แอกะปือ – อัตตะปือ
วรรณศิลป์ : ขึ้นทะเบียนสัตว์ คิดได้ไง
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : เมืองคง โรงเรียนสร้างคน
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : วิถีกินอยู่คนอีสาน อาหารภัตตาคารในเถียงนาน้อย ลาบเทา
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : พระยืนทวารวดี นิยมแบบจีวรเรียบ
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : ที่ทำการชาวนา : สง่า ด่วนรับรัมย์ ศูนย์บัญชาการเพื่อทางรอดของชุมชน
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 78 : รัฐโมโลยู – ที่ตั้งอาณาจักรมลายูโบราณ

IsanGate.com somkhitsin.net nongbualumphunews.com อีสานดอทคอม สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง สำนักข่าวปฏิรูปที่ดินภาคอีสาน สโมสรนักเขียนภาคอีสาน วารสารดินดีเจอร์นัล อีสานร้อยแปด ดอทคอม
เข้าระบบ | ออกระบบ
5058561  Views