| ทางอีศาน 80 : ปิดเล่ม
วรรณศิลป์ | วันที่ 3 มกราคม 2562 | ผู้บันทึก: chonniyom | ผู้ชม: 60

นิตยสาร “ทางอีศาน” ฉบับที่ ๘๐
ปีที่ ๗ ประจำเดือนธันวาคม ๒๕๖๑
นิตยสารรายเดือนของชาวอีสานและคนไททุกภูมิภาค
ลึกซึ้งรากเหง้า เข้าใจปัจจุบัน รู้ทันอนาคต

ปิดเล่ม

โดย : กอง บ.ก.

กิจกรรม “ท่องเทวาลัยอีศานใต้” ผ่านไป แล้วอย่างน่าชื่นอกชื่นใจ เพราะเป็นการบุกเบิก กิจกรรมแนวทัศนศึกษาสถานที่สำคัญทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์จริง พบของจริง พบผู้คนพื้นถิ่นพื้นฐานจริง เก็บเกี่ยวได้มาทั้งความรู้ใหม่ ๆ และปัญหาใหม่ ๆ ที่ต้องค้นหาคำตอบกันใหม่ (คำตอบไม่มีอยู่ในตำราเรียน !)

การจัดกิจกรรมครั้ง “แฮกหมาน” ครั้งนี้ อาจจะมีขลุกขลักบ้างเล็กน้อย คณะทำงานบกพร่องผิดพลาดอย่างไรบ้าง เรากราบขออภัย

และขอชี้แจงว่า เรามิได้หวังกำรี้กำไรจากกิจกรรมนี้ แค่ไม่ขาดทุน เราก็ถือว่ามีกำไรมากแล้ว

สถานที่การท่องเทวาลัยอีศานใต้ รอบแรกนี้ ยังไม่ครบครัน ยังมีสถานที่และเรื่อง ราวที่เราอยากจะพาไปทัศนศึกษากันอีกมากมาย

เช่นปราสาทภูมิโปน – ปราสาทอิฐเจนละ ช่วงต้น (ยุคก่อนพระนคร) ที่เก่าแก่ที่สุดภายใน ประเทศไทย

เช่น อุทยานประวัติศาสตร์มออีแดงและ อุทยานประวัติศาสตร์พระวิหาร (ของกัมพูชา) กับปัญหาใหม่ที่ ดร.กังวล คัชฌิมา อาจารย์ผู้ เชี่ยวชาญจารึกโบราณ ตั้งข้อสงสัยว่า เมื่อครั้ง มีการอัญเชิญ “พระภัทเรศวร” จากปราสาทวัด ภู (พื้นที่ สปป.ลาว) มาประดิษฐานที่พระวิหาร มีการก่อตั้ง “กุรุเกษตร” เป็นศาสนสถานด้วย ปัญหาสำคัญคือ เราจะค้นพบได้หรือไม่ว่า “กุรุ เกษตร” ที่ตั้งขึ้นเมื่อพันปีก่อน ตอนนี้อยู่ที่ไหน ?

เช่น ปราสาทปลายบัด แหล่งที่พบพระโพธิสัตว์สำริดที่งดงามที่สุดในโลก ฯลฯ

หรือแม้ปราสาทหิน ที่เราได้ไปทัศนศึกษารอบแรกกันมา ก็ยังมีคำถามติดสมองอยู่มากมาย ต้องการปราชญ์ผู้รู้ มาอรรถาธิบายให้แจ้งใจ

“ปราสาทสด๊กก๊อกธม” (สตุก กุก ธํ) – สมัยพระเจ้าอุทยาทิตยวรมัน พ.ศ.๑๕๙๓ – ๑๖๒๙ ซึ่งอยู่ในพื้นที่อำเภออรัญประเทศ จังหวัด ปราจีนบุรี (อยู่ห่างจากจังหวัดศรีโสภณ ของ กัมพูชา เพียง ๒๕ กิโลเมตร) แม้จะเป็นศาสนาสถานมรดกอุทิศให้ตระกูลพราหมณ์ผู้เป็นครูของกษัตริย์, เป็นผู้ประกอบพิธีเทวราชาภิเษก กษัตริย์, เป็นโหรดาจารย์ของกษัตริย์ ต่อเนื่องกันมากมายหลายพระองค์นับตั้งแต่สมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ ๒ เป็นต้นมา แต่เนื่องจากที่นี่มีจารึก บันทึกพระนามกษัตริย์ยุคพระนครหลวง และ มหาปุโรหิตประจำรัชกาล (ซึ่งสืบทอดกันมาตามสายตระกูลพราหมณ์นี้ – คือ “ศิวไกรวัลย์”) บันทึกไว้ค่อนข้างครบครัน ศิลาจารึกนี้จึงเป็นหลักฐานพยานสำคัญที่สุด ทำให้สามารถร้อยเรียงประวัติศาสตร์ของอาณาจักรพระนคร (Angor) ได้ค่อนข้างชัดเจน

เมื่อเราอ่านศิลาจารึก (จารึกเป็นภาษาสันสกฤตและภาษาเขมร) ที่แปลเป็นภาษาไทย (หนังสือ “วรรณกรรมเขมร” ของ กรมศิลปากร พ.ศ.๒๕๕๘ หน้า ๑๒๘ – ๑๕๐) เราเข้าใจว่าพื้นที่รอบ ๆ ปราสาทสด๊กก๊อกธม มีนามว่า “ภัทรนิเกตนะ”

จารึกส่วนนี้ มีเนื้อความที่สำคัญ เช่น

๑. ยืนยันว่า การนับสายสกุลของตระกูล พราหมณ์เขมรนั้น นับตามสายมารดา ดังจารึก สันสกฤต บทที่ ๓๑ (หน้า ๑๑๐) ดังนี้

“ขอให้นักพรต หรือสตรีทั้งหลายผู้อยู่ใน วงศ์ตระกูลฝ่ายมารดาของเขาพิธีนี้

และไม่ให้ผู้อื่นเป็นผู้ประกอบพิธี ไม่ว่ากรณี ใด ๆ” ข้อความดังกล่าวเป็นกฎของพระเจ้าแผ่น ดินและพราหมณ์ในราชสำนัก

๒. อธิบายต้นเค้าคำว่า “กลาโหม” (จารึก ภาษาเขมร หน้า ๑๓๖) ดังนี้

“มีผู้เป็นประธานแห่งอาจารย์

เป็นอาจารย์โหมะ อยู่ที่พระกลาโหม (หรือ สถานที่ที่สำหรับทำพิธีบูชา) ด้วย”

๓. พบคำว่า “ไต” คือในจารึกภาษาเขมร ห้าบทสุดท้าย มีคำว่า “ไต” แต่เราไม่รู้ว่าคำเขมรโบราณว่า “ไต” แปลว่าอะไร ? (ในบทอื่น ๆ พบคำว่า “อชิ ไต” – ซึ่งในหนังสือดังกล่าว แปลว่า “ผู้เฒ่าไต”)

อย่างไรก็ตามในหนังสือ “วรรณกรรม เขมร” เล่มดังกล่าวของกรมศิลปากร ใส่คำว่า “คน” ต่อท้ายเข้าไป จึงอาจทำให้ผู้อ่านเข้าใจว่า หมายถึง คนไต (ยกตัวอย่างมาบทเดียว) ว่า

“ข้าทาสของกัมรเตง ชคัต ศิวลึงค์ ณ ที่ ภัทรนิเกตนะ ในวันข้างขึ้นมีตำรวจ สิ ๑ คน

ในกลุ่มนั้นมี สิ ๒๑ คน ไต ๕๔ คน โขลญ นัก สิ ๑ คน อัมระ สิ ๒ คน ในกลุ่มนี้ มี สิ ๑๕ คน ไต ๕๐ คน”

แปลอย่างนี้ หมายถึง มีคนไท เป็น “ข้าวัด” (ข้าศิวลึงค์) ที่นั่นด้วย ใช่หรือไม่ ? ตอบว่า “เราไม่รู้”

สงสัยว่า เราต้องจัด “ท่องเทวาลัย” กัน อีกหลายรอบ กว่าจะได้คำตอบ…เชิญไปด้วยกันอีกนะครับ


วรรณศิลป์ : รวมบทกวี “ทาง” – ปรีดา ข้าวบ่อ
วรรณศิลป์ : นักศึกษา จิตอาสา ประชาชนทั่วไป อนุโมทนาบุญร่วมกันประดับตกแต่งเมรุนกหัสดีลิงค์งานพระราชทานเพลิงฯ หลวงพ่อคูณ ปริสุทฺโธ
วรรณศิลป์ : ทางอีศาน 81 : “เมรุนกหัสดีลิงค์” อริยะประเพณีในแผ่นดินอีสาน
วรรณศิลป์ : ตำนานความเชื่อ “นกหัสดีลิงค์”
วรรณศิลป์ : เชิญชื่นชมและรื่นรมย์ – อุทยานเด็กดี  ณ “บ้านสมณะ” บ.นาสีนวล ต.ตองโขบ อ.โคกศรีสุพรรณ จ.สกลนคร
วรรณศิลป์ : พบคนดีเรื่องดี ณ “บ้านสมณะ”
วรรณศิลป์ : “โครงการ วชร ๐๗๙ จิตพุทธอาสาตามศาสตร์พระราชา”
วรรณศิลป์ : สร้างปัญญา สังคม ด้วยมือตน
วรรณศิลป์ : CBT การท่องเที่ยวโดยชุมชน ผู้ไทบ้านห้วยหีบ ร่วมกับ สมาคมผู้ไทโลก
วรรณศิลป์ : ความเป็นมาของเชื้อสายของพระเจ้าอีศานวรมันที่ 1 เจ้ากษัตริย์ผู้ครองนครอีศานปุระ

IsanGate.com somkhitsin.net nongbualumphunews.com อีสานดอทคอม สมาคมนักกลอนแห่งประเทศไทย ทองแถม นาถจำนง สำนักข่าวปฏิรูปที่ดินภาคอีสาน สโมสรนักเขียนภาคอีสาน วารสารดินดีเจอร์นัล อีสานร้อยแปด ดอทคอม
เข้าระบบ | ออกระบบ
5265970  Views