นิตยสารทางอีศาน ฉบับที่ 48

พระไม้…ลมหายใจคนไทยอีสาน (๑)

บางสิ่งเราเห็นอยู่ทุกวันจนชินตา...จนลืมให้ความสำคัญ วันนี้ที่ฉันไปเที่ยวตลาดนัดจตุจักรจึงได้รู้ สิ่งที่ถูกสร้างจากสองมือด้วยความศรัทธาในพระพุทธศาสนากลายเป็นสินค้าเฝ้าหิ้งชิ้นใหม่ของแผง...พระไม้

ต้นงิ้ว กามารมณ์ และการลงทัณฑ์

คุณคิดว่า ต้นงิ้วมีลักษณะอย่างไรหรือ อ๋อ ก็มีลำต้นตรง โตขนาดโอบได้ มีหนามแหลมยื่นยาวออกมาจากต้นโดยรอบ แล้วใบงิ้วเป็นอย่างไร ไม่รู้ซินะ นึกไม่ออก เขาว่ามีอยู่ในนรกไง รู้ได้ไงหรือ อ๋อ เคยได้ยินเพลงร้องว่า “...ต้นงิ้ว กระทะทองแดง เอาหอกแหลมแทง ทุกวันทุกวัน” แล้วเคยเห็นของจริงไหม “บ้าละซี ยังไม่ตายนี่ ถึงตายก็ไม่อยากเห็น”

ฮูปแต้มวัดไชยศรี

สิมมีฮูปแต้มรอบฝาผนังทั้งด้านนอกด้านใน วาดโดยช่างชาวบ้านชื่อนาย “ทอง ทิพย์ชา” คนอําเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม โดยพระอธิการอ่อนสา กําหนดเรื่องให้เขียน

มาคุยมาลำดับความกัน

ท่ามกลางความศรีวิไล มีสุขศาลา-อนามัย-โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล มีการศึกษาระดับอนุบาล-ประถม-มัธยม หลายคนได้ไปเรียนต่อระดับวิทยาลัย-มหาวิทยาลัย ในเมืองใหญ่ เส้นทางอาชีพหลากหลายขึ้น แต่ในขณะเดียวกันที่ดินทำกินก็หดเหลือน้อย ต้นไม้ถูกสัมปทานตัดขาย นํ้าตามแหล่งธรรมชาติตื้นเขิน การปลูกพืชเชิงเดี่ยวเพื่อขายทำลายหน้าดิน ราคาไม่แน่นอน ซํ้าถูกคดโกงสารพัดรูปแบบ

เนียง ด็อฮ ทม นางนมใหญ่

ตำนานเรื่อง “เนียง ด็อฮ ทม” (นางนมใหญ่) แพร่หลายอยู่ในจังหวัดสุรินทร์ มีนิทานเกี่ยวกับนางนมใหญ่ (ด็อฮ ทม หรือ เดาะทม) อยู่สองเรื่อง คือเรื่องเกี่ยวกับเมืองภูมิโปน กับเรื่องเกี่ยวกับเมืองสุรพินทนิคม เดือนนี้ขอเล่าเรื่องแรกก่อนครับ น่าเสียดายที่ผู้คนผ่านไปผ่านมาทางสุรินทร์โดยไม่รู้ว่า ที่อำเภอสังขะมีโบราณสถานปราสาทวัฒนธรรมเจนละที่เก่าแก่ที่สุดในดินแดนไทยตั้งอยู่ นั่นคือปราสาทภูมิโปน

เพลงรำโทน มาจนถึงเพลงรำวง

กลองโทนของภาคอีสานที่ใช้กันประจำมีอยู่ ๒ แบบ ตัวกลองทำด้วยไม้เนื้อแข็ง หนังหน้ากลองจะใช้หนังวัว โทนชนิดนี้เวลาตีจะมีเสียงดังแน่นและเป็น ที่นิยมใช้ เพราะใช้ได้ทนนานคุ้มค่า

นิทานประจำถิ่น ปาจิต อรพิม และฉบับตำนานเมืองพิมาย [๓]

คำว่า ปาจิต อรพิม เป็นคำที่ผู้เขียนเลือกใช้เพื่อแสดงความเป็นกลาง ท่ามกลางความหลากหลายของการสะกดชื่อตัวละครเอกของนิทานเรื่องนี้ ในปัญญาสชาดก เรียก พระปาจิตตนางอรพิมพ์ ในวรรณกรรมคำกลอน เรียก พระปาจิตต นางออระภิม

นิตยสาร “ทางอีศาน” ฉบับที่ ๔๘
ปีที่ ๔ ประจำเดือนเมษายน ๒๕๕๙
ฉบับ: พระโพธิสัตว์…สำคัญไฉน, ซำบายดีปีใหม่อุษาคเนย์

เรื่องเด่น:
– พระไม้…ลมหายใจคนไทยอีศาน
– หัวใจการเรียนรู้เพื่อชีวิตและชุมชน
– ประพัฒน์ มะนิลลา ช่างปั้นผู้พากเพียร
– ร่มไม้ใบบัง
– เหมือนประเทศนี้ไม่มีประชาชน

๖ สาส์นจาก “ทางอีศาน”
๘ บทบรรณาธิการ | ปรีดา ข้าวบ่อ มาคุยมาลำดับความกัน
๙ ทางกวี | ศิวกานท์ ปทุมสูติ
๑๐ จดหมาย | บุญเลิศ สดสุชาติ, สันติ อิศรพันธุ์
๑๑ ม่วนซื่นอีหลี | “สี นานวล” ทองกวาวพลัดถิ่น
๑๓ ห้องศิลป์อีศาน | ธีรภาพ โลหิตกุล พระโพธิสัตว์…สำคัญไฉน?
๑๖ เขียนแผ่นดิน | เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ วัดป่า
๑๘ ส่องเมือง | เสรี พงศ์พิศ แก่นอีสาน (๔)
๒๑ เปิดผ้าม่านกั้ง | ยุทธพงศ์ มาตย์วิเศษ สวัสดี ปี ฮวายสัน จ.ศ.๑๓๗๘
๒๘ ผญาสมัย | ชาตรี เสงี่ยมวงศ์ ตำนานวันสงกรานต์
๓๐ รายงาน “ทางอีศาน” | นัทธ์หทัย วนาเฉลิม พระไม้…ลมหายใจคนไทยอีสาน (๑)
๓๔ ตามรอยเส้นทางสายวัฒนธรรม พระปาจิต นางอรพิม | ดร.รังสิมา กุลพัฒน์ นิทานประจำถิ่น ปาจิต อรพิม และฉบับตำนานเมืองพิมาย
๔๐ ที่ราบสูง ๒๐ จังหวัด | กอง บ.ก. มหาสารคาม (ตอนที่ ๑)
๔๘ คำถิ่นกลิ่นอายแขฺมร์ | “เขาบังภู” พิมาน – พิมาย / พิมูล – พิบูล
๕๒ แสงเงาคมคำ | “สันติภาพ นาโค” บันได
๕๓ ล้านนาคดี | พรพล ปั่นเจริญ เตียนก๊ก (๔)
๕๖ เฮฮาสาระ | สหภพ ปานทอง ชุมชนพัฒนาและโมเดิร์นโฮม
๕๘ บทกวี | สันติ ทิพนา เกือบจะเป็นเพลง
๖๐ ปรัชญาอีสาน | วีระ สุดสังข์ คำผญา (๔)
๖๓ ลูกเถ้าแก่บ้านนอก (เจ๊กโคก) | สุรินทร์ ภาคศิริ, สมศักดิ์ มงคลวงศ์ ตีเมืองขึ้น
๖๙ ข่วงบักจุก | “จุก ชายคา”
๗๐ เสียงเมือง | “ทิดโส สุดสะแนน” เพลงรำโทน มาจนถึงเพลงรำวง
๗๓ ที่นี่…กรมราษฎรส่งเสริม | ครูบาสุทธินันท์ ปรัชญพฤทธิ์ ร่มไม้ใบบัง…
๗๘ ตำนานเก่าเว่าม่วน | วรรณะ วิมล เนียง ด็อฮ ทม นางนมใหญ่
๘๑ ทักษิณคดี | ชุมศักดิ์ นรารัตน์วงศ์ “ด้วยใจ”
๘๔ รายงานพิเศษ | กอง บ.ก. “พิพิธภัณฑ์พญาคันคาก จังหวัดยโสธร : ฝันกลางพยับแดด?”
๙๑ บทความพิเศษ | กมล หอมกลิ่น วัฒนธรรม “ตุ้มโฮม” เสน่ห์เมืองอีสาน
๙๕ ฮูปแต้มอีศาน | “เลือดผา” ฮูปแต้มวัดไชยศรี
๙๗ มรดกวัฒนธรรมจากบ้านจิมฯ | “ศิรเทพ ๑๑๐๗๘” พระมาลัยเทวเถร
๑๐๑ รายงาน “ทางอีศาน” | กอง บ.ก. หัวใจการเรียนรู้เพื่อชีวิตและชุมชน
๑๐๖ ข่าวคนอีศาน | “เวศม์ เวฬุคาม”
๑๐๘ ดูชะตาวันเดือนปี | กอง บ.ก.
๑๐๙ นอกเครื่องแบบ | สมพงษ์ ประทุมทอง เหมือนประเทศนี้ไม่มีประชาชน
๑๑๒ นักเขียนอีสาน | “เจน อักษราพิจารณ์” “ลาว คำหอม” : หอมคำรำพันจากฟ้าบ่กั้นถึงประเวณี
๑๒๐ วิถีผู้ไท | เพ็ญศรี นิลโสม พ่อล่าม-แม่ล่ามในครอบครัวผู้ไท
๑๒๔ เวทีพี่น้อง | อุไรรัตน์ โรจจ์นานนท์ แห่ต้นดอกไม้ สืบสานประเพณีงดงาม…ริมฝั่งโขง
๑๒๖ เฮาอยู่ยะลา | สฤษดิ์ ผาอาจ แคดดี้ ก่อนออกรอบ
๑๓๐ นวนิยาย | ณรงค์ฤทธิ์ ศักดารณรงค์ ศรีโคตรบูร ตอน ๒๓
๑๓๕ หงายหลังถ่วน | “ปลัดตื้อ” ใครสั่งขี้มูกใส่ด้ามขวาน
๑๓๖ เรื่องสั้น | สงัด อนุพันธ์ คนไล่ปอบ
๑๔๒ วิถีชาวนา | “ลูกพระแม่โพสพ” “การทำเกวียน” ภูมิปัญญาของชาวนาไทย
๑๔๖ ผักหญ้าหมากไม้ | ผศ.ดร.ไชยยง รุจจนเวท ต้นงิ้ว กามารมณ์ และการลงทัณฑ์
๑๕๑ สาส์นลึบให้สูญ | “บุญมา ภูเม็ง” โลกบ่มเชื้อ
๑๕๒ ศิลปะนำชีวิต | “ครูเบิ้ม เติมศิลป์” กำแพงมิอาจกั้นฝัน เมื่อช่างปั้น ฝ่าฟันด้วยความเพียร
๑๕๘ เฮือนชานศิลปิน | ไพบูลย์ ธรรมเรืองฤทธิ์ ปรีชา ข่วงสิมมา
๑๖๐ ปิดเล่ม | กอง บ.ก.

WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com