เครื่องอิ้วฝ้าย

คำโจทย์ว่า
อิหยังหนอ…หางอยู่ใต้ ฮูขี้อยู่ข้างเทิง


คำแก้ว่า
อิ้ว

 

อิ้ว แปลว่า เครื่องหีบ อิ้วสำหรับหีบฝ้ายเรียก อิ้วฝ้าย ภาษากลางเรียก เครื่องหีบฝ้าย ภาษาล้านนาเรียก อีด หรือ อีดฝ้าย

อิ้ว เป็นเครื่องกลที่ทำด้วยไม้เนื้อแข็ง เช่น ไม้แดง ไม้ประดู่ ไม้สัก มีแกนไม้ประกบกันสองอัน ขบกันด้วยเฟืองที่ปลายแกนไม้ทั้งสอง ปลายแกนอีกด้านหนึ่งทำเป็นมือหมุนสำหรับหมุนเฟืองให้แกนไม้ขบเข้าหากัน มีเสาสองข้างเจาะเป็นช่องสำหรับใส่แกนไม้ยึดด้วยลิ่ม เสาทั้งสองตั้งอยู่บนฐานไม้ มีแผ่นไม้ยาว ๆ ไว้สำหรับนั่งทับเพื่อไม่ให้ล้มเวลาอิ้วฝ้าย

ใช้เป็นเครื่องมือแยกเปลือก ปุยฝ้ายและเมล็ดฝ้ายออกจากกัน เมื่อหมุนให้ไม้ขบกัน ปุยฝ้ายจะออกไปทางหนึ่ง ส่วนเปลือกและเมล็ดฝ้ายจะร่วงออกไปอีกทางหนึ่ง (จึงเปรียบเป็นฮูขี้) ปุยฝ้ายที่ได้ต้องนำไปดีดให้ฟู.

ขอบคุณภาพประกอบจาก http://www.esanpedia.oar.ubu.ac.th/localobjects/?p=886

ทางอีศาน ฉบับที่๕ ประจำเดือนกันยายน ๒๕๕๕
คอลัมน์: มรดกผ้าอีสาน
ผู้เขียน: กอง บ.ก.

หนังสือแนะนำ



บทความที่คุณอาจจะสนใจ

WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com