น้ำเต้า

“วัฒนธรรม” ก่อกำเนิดมาจากวิถีการดำเนินชีวิต ซึ่งมีรูปแบบการผลิตเป็นตัวหลัก

คนเราทำมาหากินอย่างไร วัฒนธรรมก็งอกเงยจากสภาวะนั้น

ชนเผ่าในอาเซียนเลี้ยงชีพด้วยการเพาะปลูกข้าวเป็นหลัก วัฒนธรรมที่กำเนิดจากการเพาะปลูกข้าวนี้น่าจะเรียกว่า “วัฒนธรรมข้าว” วัฒนธรรมข้าวนี่เองเป็นรากเหง้าวัฒนธรรมร่วมกันของชนเผ่าในอาเซียนประการที่หนึ่ง

รอบระยะการผลิต (ปลูกข้าว) กำหนดวิถีชีวิต พิธีกรรมของชนเผ่าปลูกข้าวจึงคล้ายคลึงกัน หมุนเวียนไปตามรอบระยะของการปลูกข้าว ประเด็นนี้หลายท่านคงเข้าใจกันแล้ว

ผู้เขียนจึงขอเสนอประเด็นใหม่ ย้อนหลังให้เก่าแก่ขึ้นไปกว่าเรื่อง “ข้าว”

มนุษย์ดึกดำบรรพ์ในดินแดนจีนภาคใต้ (ใต้แม่น้ำแยงซีเกียงลงมา) รู้จักเพาะปลูก “น้ำเต้า” มาก่อน “ข้าว” น้ำเต้าจึงมีความสำคัญมาก เป็นสัญลักษณ์ของหลาย ๆ สิ่ง

เช่น ตำนานมนุษย์เกิดมาจากน้ำเต้า, มนุษย์รอดตายจากน้ำท่วมโลกเพราะน้ำเต้า ฯ

เช่น น้ำเต้าเป็นสัญลักษณ์ของ “กายแม่” เป็นสิ่งเคารพบูชา “แม่”

เช่น เป็น totem แรกของมนุษย์ในภูมิภาคนี้ “มนุษย์มาจากน้ำเต้า เมื่อตายก็กลับสู่น้ำเต้า” ต่อ ๆ มาจึงเกิดโทเทมอื่น ๆ อีกมาก ร่องรอยที่บอกว่าน้ำเต้าเป็นโทเทมมาก่อนโทเทมอื่น ๆ คือ ชนชาติอี๋ ในยูนนาน วางน้ำเต้าวาดรูปเสือ 2 ลูกไว้บนหิ้งบูชาบรรพบุรุษ เสือ คือโทเทมยุคหลัง น้ำเต้า คือ โทเทมยุคแรก

สัญลักษณ์ “น้ำเต้า” เกี่ยวพันกับพิธีกรรมหลายอย่าง ซึ่งโยงใยมาถึงเครื่องดนตรีด้วย เช่น กลองมโหระทึก และปี่น้ำเต้า จะใช้ในพิธีศพ (คนมาจากน้ำเต้า เมื่อตายก็กลับสู่น้ำเต้า)

ชาวหัวเซี่ย (ฮั่น) ลุ่มแม่น้ำหวงเหอ เรียกชนพื้นเมืองภาคใต้ว่า ชาว “ผู” อักษรภาพที่หมายถึงชาวผู มีรูปคนกำลังบูชาน้ำเต้า ชาวผูมีมากมายหลายเผ่า ชาวหัวเซี่ยเรียกว่า “ไป่ผู” (ผูร้อยจำพวก) ต่อมาชาวผูแบ่งแยกออกเป็นสองสายใหญ่ ๆ คือ “ฉู่” (หรือ ฌ้อ) กับ “เยวี่ย” (เวียด)

อักษรภาพของจีนดึกดำบรรพ์ เป็นภาพคนถือน้ำเต้า

ชาวเยวี่ยมีมากมายหลายเผ่า เรียกว่า “ไป่เยวี่ย” (เยวี่ยร้อยจำพวก) วัฒนธรรมไป่เยวี่ย (ไม่ใช่หัวเซี่ยหรือจีนฮั่น) แพร่กระจายทั่ว จีนตอนใต้ , เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นดิน และภาคสมุทร

“วัฒนธรรมไป่เยวี่ย” นี่เอง คือรากเหง้าวัฒนธรรมของอาเซียน จุดร่วมกันของวัฒนธรรมไป่เยวี่ยคือ

– ตำนานเกี่ยวกับการเคารพบูชาน้ำเต้า

– ในยุคหิน ใช้ขวานหินมีบ่า ในยุคสำริดใช้ขวานบั้ง

– วัฒนธรรมข้าว

– สภาพแวดล้อม ทำให้ต้องใช้ชีวิตใกล้ชิดกับน้ำ ทำให้เชี่ยวชาญทางน้ำ, ปลูกเรือนเสาสูง (ความคล้ายคลึงกันทางสถาปัตยกรรม), ไว้ผมสั้น, สักร่างกาย

– ทรรศนะทางจักรวาลวิทยา โลกประกอบด้วย ฟ้า – ดิน – ใต้น้ำ (ปรากฏอยู่ในลวดลายบนกลองมโหระทึก) บูชาผีฟ้า เช่น แถน tahu, ตัวเปี๋ยะ (ฟ้าผ่า), เงือก (ลวง, นาค)

นาคา สัตว์ศักดิ์สิทธิ์พิทักษ์บ้านของชนเผ่าดยัค

– มีความเชื่อเรื่อง “ขวัญ”, การพยากรณ์ด้วยกระดูกไก่ และไข่ไก่

– นิยมฝังศพครั้งที่สอง

– เคารพบูชากลองมโหระทึก ซึ่งสืบทอดมาเป็นวัฒนธรรมฆ้อง

– เครื่องดนตรีสำคัญในพิธีกรรมโบราณคือ ฆ้อง (กลองมโหระทึก), ติง (พิณ, kuttyapee, กระจับปี่), แคน

ลักษณะร่วมที่ยังเหลือร่องรอยให้ศึกษาได้ไม่ยากนักคือ ทางด้านสถาปัตยกรรม และด้านเครื่องดนตรี ขอฝากฝังอาจารย์ด้านดนตรีให้ศึกษาค้นคว้าเรื่องเครื่องดนตรีของชนเผ่าในอาเซียน อันอาจจะช่วยให้พบเอกลักษณ์ของประชาคมวัฒนธรรมอาเซียนได้.

กลองน้ำเต้าของชาวพื้นเมืองฮาวาย

เต้าของแคนน้ำเต้า วัฒนธรรมเตียนก๊ก ในยูนนาน อักษรภาพของจีนดึกดำบรรพ์ เป็นภาพคนถือน้ำเต้า

นาคา สัตว์ศักดิ์สิทธิ์พิทักษ์บ้านของชนเผ่าดยัค  เครื่องดนตรีสำคัญในพิธีกรรมโบราณคือ ฆ้อง (กลองมโหระทึก), ติง (พิณ, kuttyapee, กระจับปี่), แคน

หนังสือแนะนำ



บทความที่คุณอาจจะสนใจ

WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com