จารึก_ปราสาทหินพนมวัน_2ภาพจารึกปราสาทหินพนมวัน ๓  ด้านที่ ๑ จาก: www.sac.or.th

สงกรานต์ กับ ครอบครัว

คำว่าสงกรานต์มีปรากฏในจารึกตั้งแต่ยุคสุโขทัยแล้ว เช่น จารึกอักษรขอมปราสาทเขาพนมวัน จังหวัดนครราชสีมา จารึกไว้เมื่อมหาศักราช ๑๐๐๔ (ตรงกับ พ.ศ ๑๖๒๕) ใช้ในความหมายว่าเปลี่ยน ผ่าน(เวลา)

คำว่า “สงกรานต์” มาจากภาษาสันสฤกตว่า สํ-กรานต แปลว่า ก้าวขี้น ย่างขึ้น หรือก้าวขึ้น การย้ายที่ เคลื่อนที่ คือพระอาทิตย์ย่างขึ้นสู่ราศีใหม่ อันเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทุกเดือนที่เรียกว่า สงกรานต์เดือน แต่เมื่อครบ 12 เดือนแล้วย่างขึ้นราศีเมษอีกจัดเป็นสงกรานต์ปี ถือว่าเป็น วันขึ้นปีใหม่ทางสุริยคติ ในทางโหราศาสตร์

อินเดียมีสงกรานต์ทุกเดือน และมีมหาสงกรานต์ปีละครั้ง

มหาสงกรานต์ แปลว่า ก้าวขึ้นหรือย่างขึ้นครั้งใหญ่ หมายถึงสงกรานต์ปี มหาสงกรานต์ในอษาคเนย์ตรงกับเดือนห้า คือ”สงกรานต์” ที่คนไทยคุ้นเคยนั่นเอง

วันเนา แปลว่า “วันอยู่” คำว่า “เนา” แปลว่า “อยู่” หมายความว่าเป็นวันถัดจากวันมหาสงกรานต์มา 1 วัน วันมหาสงกรานต์เป็นวันที่ดวงอาทิตย์ย่างสู่ราศีตั้งต้นปีใหม่ วันเนาเป็นวันที่ดวงอาทิตย์เข้าที่เข้าทาง ในวันราศีตั้งต้นใหม่เรียบร้อยแล้ว คืออยู่ประจำที่แล้ว

วันเถลิงศก แปลว่า “วันขึ้นศก” เป็นวันเปลี่ยนจุลศักราชใหม่ การที่เปลี่ยนวันขึ้นศกใหม่มาเป็นวันที่ 3 ถัดจากวันมหาสงกรานต์ก็เพื่อให้หมดปัญหาว่าการย่างขึ้นสู่จุดเดิมสำหรับต้นปีนั้นเรียบร้อยดี ไม่มีปัญหาเพราะอาจมีปัญหาติดพันเกี่ยวกับชั่วโมง นาที วินาที ยังไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ ที่จะเปลี่ยนศกถ้าเลื่อนวันเถลิงศกหรือวันขึ้นจุลศักราชใหม่มาเป็นวันที่ 3 ก็หมายความว่าอย่างน้อยดวงอาทิตย์ได้ก้าวเข้าสู่ราศีใหม่ไม่น้อยกว่า 1 องศา แล้วอาจจะย่างเข้าองศาที่ 2 หรือที่ 3 ก็ได้

ที่เล่ามาข้างต้นเป็นประเพณีหลวงและเรื่องของระบบปฏิทิน เพื่อให้เข้าใจคำว่าสงกรานต์

สำหรับประเพณีราษฎร์นั้น เทศกาลเดือนห้าที่ต่อมาเราเรียกว่าสงกรานต์นั้น มีต้นกำเนิดจากวิถีการผลิตเพาะปลูกข้าว ตระเตรียมสำหรับฤดูทำนาที่จะมาถึง มีการบูชาผีฟ้า (แถน) การเฉลิมฉลองเสริมสร้างความเข้มแข็งของชีวิตรวมหมู่ในชุมชน รำลึกบูชาผีบรรพบุรษ ฯลฯ ส่วนเรื่องการสาดน้ำนั้น น่าจะมาจากประเพณีของชนกลุ่มตระกูลภาษาออสโตรอเชียติค (มอญแขมร์)ที่ต้องอาบน้ำชำระกายและเล่นน้ำกันหลังจากพิธีไหว้ผีบรรพบุรุษ ก่อนที่จะกลับเข้าหมู่บ้าน
ประเพณีสงกรานต์ช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งของชีวิตรวมหมู่ในชุมชน ปัจจุบันประเทศไทยจัดให้มีวันครอบครัวและวันผู้สูงอายุ

ครอบครัว คือสถาบันสังคมอันเป็นมูลฐานของมนุษย์ชาติ เป็นหน่วยขนาดเล็กที่สุดของสังคม เป็นผู้สร้างและกำหนดสถานภาพ สิทธิ หน้าที่ของบุคคลอันพึงปฏิบัติต่อกันในสังคม เป็น สถาบันแห่งแรกในการถ่ายทอดวัฒนธรรมและพัฒนา ผู้ร่วมครัวเรือน

ครอบครัวเป็นสถาบันทางสังคมที่มีความสำคัญสูงสุด แต่ระบบการผลิตทุนนิยมได้บั่นทอนความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัวลงมาก โดยเฉพาะในกลุ่มชนชั้นล่างผู้ใช้แรงงาน ในวาระเทศกาลสงกรานต์เราจึงขอให้พี่น้องได้ตระหนักถึงความสำคัญของครอบครัวให้มากขึ้น ช่วยกันคิด ทบทวนตรวจสอบ เริ่มปรับปรุงพัฒนาจกครอบครัวของตนก่อน แล้วขยายไปถึงครอบครัวในทั้งชุมชน.

(บทบรรณาธิการ วันศุกร์ที่ ๑๑ เมษายน)

หนังสือแนะนำ



บทความที่คุณอาจจะสนใจ

WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com