วันที่เขียน

กุมภาพันธ์ 3, 2020

ผญา – ยอดวรรณกรรมอีสาน

ผญา เป็นสำนวนคำพูดที่ไพเราะ คมคายลึกซึ้ง สละสลวย คนอีสานนั้นเป็นคนมีโวหาร เจ้าบทเจ้ากลอน พูดจาเป็นคำคม มีสัมผัสคล้องจอง ไพเราะ น่าฟัง ไม่ว่าจะเป็นโอวาท คำสั่งสอน คำตักเตือน ห้ามปราม หรือคำเกี้ยวพาราสีของหนุ่มสาวอีสานในอดีต สมัยโบราณนั้นคนอีสานมักพูด เป็นสำนวนภาษาแบบผญาเป็นส่วนมาก คนอีสานถือว่า คนมีผญามากเป็นคนมีความรู้ มีเชาวน์ปัญญา ไหวพริบดี เป็นคนฉลาดหลักแหลม จะได้รับความเคารพนับถือจากบุคคลทั่วไป คำพูดจาเป็นลักษณะผญานี้เขา ถือว่า เป็นการพูดแบบมีศิลป์ แบบมี ญาน คือพูดมีสำนวนดีนั่นเอง ผญา พูดเป็นสำนวนได้หลายแบบ พูดเป็นสำนวน 2 คำ เช่น ฮักแพง เมือบ้าน ม่วนชื่น พูดเป็นสำนวน, 3 คำ เช่น เว้าถืกข้อ โสความเพิ่นญาติพี่น้อง, พูดเป็นสำนวน 4 คำ เช่น ฮักแพงกันไว้ เว้านัวหัวม่วน ของเน่าอย่ากิน, พูดเป็นสำนวน 5 คำ เช่น บ่นอนกะให้กล่อม ขี้คร้าน อยากกินดี มีน้องให้หมั่นออย, พูดเป็นสำนวน 6 คำ เช่น หลังสู้ฟ้าหน้าสู้ดิน อยากได้ข้าวให้เฮ็ดนา ลูกดีถามหาพ่อแม่, ผญาพูดเป็น 7 คำ เช่น บ่กินผักบ่มีเหยื่อท้อง หากทนทานเวียกงานจังแล้ว ฟังความเมียมันเสียพี่น้อง, นำก้นผู้เฒ่าแมวเป้าบ่กิน (ผญา 8 คำ), เฮาอาศัยพี่น้องพงศ์เชื้อ ให้เพิ่งกัน (ผญา 9 คำ) มดบ่มีหม่องซ่นปลาน้อยกะเมื่อยหัว ผญา 10 คำ เป็นต้น

ฮีตเดือนสิบสอง พระชาวเมืองปาฐาลุยโคลน

คำว่า กฐิน แปลว่า ไม้ขึง หรือไม้สะดึง คือกรอบไม้สำหรับขึงผ้าเพื่อเย็บจีวรของพระภิกษุให้สะดวกขึ้น เนื่องจากสมัยก่อนไม่มีเครื่องมือที่จะใช้เย็บได้สะดวกเหมือนในปัจจุบัน การเย็บจีวรนั้นต้องเย็บผ้าหลาย ๆ ชิ้นติดต่อกัน ให้มีรูปแบบเหมือนคันนา (พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติไว้ตามรูปแบบคันนาของชาวมคธ โดยมีพระอานนท์เป็นผู้ออกแบบจีวรและก็ห้ามใช้ผ้าผืนเดียวทำจีวร) จึงต้องอาศัยไม้สะดึงช่วยในการขึงผ้า ฉะนั้น ผ้าที่ทำด้วยไม้สะดึงเพื่อการนี้โดยเฉพาะจึงเรียกว่าผ้าเพื่อกฐิน และยังเรียกผ้ากฐินตามความหมายเดิมเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน แม้ว่าจะมีผ้าสำเร็จรูปที่ทำเพื่อทอดกฐินโดยไม่ต้องอาศัยไม้สะดึงแล้วก็ตาม

จุลจิต เสน่ห์งามเจริญ “ศิลปะก่อเกิดพลังสร้างสรรค์”

“ศิลปะเป็นพลังสร้างสรรค์ ที่จะช่วยให้มนุษย์ปรับเปลี่ยนอารมณ์และความรู้สึก ศาสนาและวัฒนธรรม ศิลปะจึงมีพลังในการช่วยค้นหา ตัวเอง ช่วยในการค้นพบคุณค่าศักยภาพ ความงามของระบบความสัมพันธ์ระหว่างตนเอง สรรพสิ่ง ที่แวดล้อมก่อให้เกิดพลังสร้างสรรค์หลากหลาย ทั้งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม”
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com