บันทึกวัฒนธรรมอีศาน นิตินันท์ เปลื้องไทสงค์
# แสงเทียนแห่งประโคนชัย บันทึกศรัทธา ภูมิปัญญา และพลังของชุมชนกว่า 100 ปี
เมื่อเปลวเทียนไม่ได้ส่องเพียงแสงสว่าง แต่ส่องให้เห็นรากเหง้าของผู้คน
ในวิถีวัฒนธรรมอีสาน ประเพณีไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรมที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาหนึ่งแล้วผ่านพ้นไป หากแต่เป็นพื้นที่แห่งความทรงจำ เป็นสายใยที่เชื่อมโยงผู้คนจากอดีตสู่ปัจจุบัน และเป็นบทเรียนที่ส่งต่อคุณค่าจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง
เช่นเดียวกับ “ประเพณีแห่เทียนพรรษา อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์” ที่ดำรงอยู่มายาวนานกว่า 100 ปี
เบื้องหลังความงดงามของต้นเทียนแต่ละต้น ไม่ได้มีเพียงลวดลายอันประณีตจากฝีมือของช่าง หากแต่เต็มไปด้วยเรื่องราวของศรัทธา ความร่วมมือ และภูมิปัญญาของผู้คนในชุมชนที่ร่วมกันรักษาไว้
ก่อนพิธีเริ่มต้น…เรื่องราวได้เริ่มขึ้นแล้ว การเดินทางเพื่อบันทึกเรื่องราวครั้งนี้ ไม่ได้เริ่มต้นเมื่อขบวนแห่เทียนเคลื่อนออกมา หรือเมื่อพิธีเปิดงานเริ่มขึ้น
แต่เริ่มต้นตั้งแต่ภาพแรกที่เดินทางมาถึงพื้นที่
ภาพของผู้คนที่กำลังเตรียมความพร้อม
ภาพของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องที่กำลังทำหน้าที่ของตนเอง เสียงพูดคุย เสียงหัวเราะ และความตั้งใจของผู้คนที่กำลังร่วมกันสร้างงานประเพณีให้เกิดขึ้น
ทุกภาพที่ปรากฏ ไม่ใช่เพียงบรรยากาศก่อนงาน แต่เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวที่สะท้อนให้เห็นว่า ประเพณีหนึ่งประเพณีสามารถดำรงอยู่ได้ เพราะหัวใจของผู้คนที่ร่วมกันดูแล
จากศรัทธาสู่ศิลป์แห่งเทียนประโคนชัย
ต้นเทียนไม่ได้เป็นเพียงงานศิลปกรรมที่สร้างความงดงามในเทศกาลเข้าพรรษา แต่เป็นพื้นที่ที่รวบรวมภูมิปัญญา ความเชื่อ และฝีมือของคนในท้องถิ่น
การแกะสลักและการสร้างสรรค์ต้นเทียน ต้องอาศัยทั้งความประณีต ความอดทน และประสบการณ์ที่สั่งสมจากรุ่นสู่รุ่น
องค์ความรู้เหล่านี้ไม่ได้ถูกเก็บไว้เพียงในตัวช่าง แต่ถูกถ่ายทอดผ่านการมีส่วนร่วมของชุมชน ผ่านวัด ผ่านโรงเรียน และผ่านเยาวชนผู้ที่จะเป็นผู้สืบทอดในอนาคต
บ้าน วัด โรงเรียน และชุมชน…พลังที่หลอมรวมเป็นหนึ่ง
ความยิ่งใหญ่ของประเพณีแห่เทียนประโคนชัย ไม่ได้เกิดขึ้นจากบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แต่เกิดจากพลังของคนทั้งชุมชน
ทั้ง 6 คุ้มวัด ต่างร่วมกันสร้างสรรค์ต้นเทียนด้วยความภาคภูมิใจ
วัดเป็นศูนย์กลางแห่งศรัทธา ชุมชนเป็นแรงสนับสนุน โรงเรียนเป็นพื้นที่เรียนรู้ เยาวชนเป็นความหวังของการสืบต่อ
สิ่งเหล่านี้ทำให้เห็นว่า วัฒนธรรมไม่ได้หยุดนิ่งอยู่ในอดีต แต่ยังคงมีชีวิตอยู่ในปัจจุบัน
แสงเทียนแห่งการสืบสาน ภายใต้แนวคิด
“หลอมเทียนรวมใจ ประโคนชัยเทียนศิลป์ ส่องแสงศรัทธา ล้ำค่าวัฒนธรรม” สะท้อนให้เห็นถึงความหมายของประเพณีที่มากกว่าความงดงามภายนอก
เพราะเทียนหนึ่งต้นไม่ได้เกิดจากเพียงขี้ผึ้งและฝีมือช่าง แต่เกิดจากแรงศรัทธา ความร่วมมือ และความตั้งใจของผู้คนจำนวนมาก
แสงเทียนจึงไม่ได้เป็นเพียงแสงในเทศกาลเข้าพรรษา หากเป็นแสงแห่งความทรงจำที่บอกเล่าเรื่องราวของชุมชน
บันทึกจากผู้เดินทาง
สำหรับผู้บันทึก การลงพื้นที่ครั้งนี้ไม่ได้มีเพียงหน้าที่ในการรายงานข่าว
แต่คือการเดินทางเพื่อรับฟังเรื่องราวของผู้คน เก็บภาพความทรงจำ และบันทึกคุณค่าของวัฒนธรรมที่กำลังเดินทางต่อไป
เพราะทุกประเพณีล้วนมีชีวิตจากผู้คนที่อยู่เบื้องหลัง
ทุกภาพ ทุกเสียง และทุกความตั้งใจ คืออีกหนึ่งหน้าประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่ควรได้รับการจดจำ “แสงเทียนที่ยังคงส่องสว่าง… เพราะหัวใจของผู้คนยังคงรักษาไว้”.
