เมืองฮม เมืองโบราณกว่า 400 ปี ของลาว

0

เมืองฮม เมืองโบราณกว่า 400 ปี ของลาว

ภาพและบทความ: Kay Intarasopa

ข้าพเจ้าเดินทางไปแขวงหัวพันในหลายเดือนก่อน เพื่อท่องเที่ยวและเก็บข้อมูลทางประวัติศาสตร์และชาติพันธุ์ ซึ่งมีเรื่องราวที่สนใจมากมาย และนำกลับมาศึกษาค้นคว้าต่อ

วันนี้เป็นโอกาสดีจะนำเรื่องราวของเมืองโบราณ เมืองหนึ่งในแขวงหัวพัน ปัจจุบันคือบ้านเมืองฮม ขึ้นกับเมืองสบเบา แขวงหัวพัน ห่างจากตัวเมืองสบเบาราว 10 กิโลเมตร ที่นี่ปรากฏโบราณสถานจำนวนหนึ่งบริเวณวัดบ้านเมืองฮัง ซึ่งถนนได้ตัดผ่านวัด แบ่งแยกวัดเป็นสองข้างทาง ปรากฏอูบมุงหรืออูปโมง ธาตุเจดีย์แบบหัวพันอยู่ 2 ธาตุ ผู้คนในบ้านนี้ล้วนเป็นผู้ลาวทั้งหมด

จากข้อมูลที่ข้าพเจ้ามีและค้นคว้าเพิ่มเติม พบประวัติการสร้างเมืองฮม ในเอกสารโบราณคือใบจุ้ม เลขที่ 27 ที่เก็บรักษาไว้ที่หอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพฯ จารึกด้วยอักษรลาวเดิมหรือตัวไทน้อย

ใบจุ้มเป็นเอกสารที่ติดต่อทางราชการ อีกนัยหนึ่งก็คือใบบอกหรือโองการของผู้ปกครองมีไปยังเมืองที่อยู่ใต้ปกครอง ด้านล่างมักประทับตราของกษัตริย์หรือเจ้าเมืองที่เป็นผู้ออกคำสั่งนั้น

จุ้มใบนี้มีเนื้อความว่า

“ษุภมัสตุ พระราชอาจญาลายจุ้มสมเด็จบรมบพิตรพระเปนเจ้าตนเปน พระทรงพระราชกรูณาลูกพระยาขวาง ให้เอาหมู่ซุมแต่พ่อไปตั้งในเมืองฮม เขตแดนไร่นา งวดค่าอากรหลางกับเมืองฮมมีท่อใดให้จัดตราเอาทั้งมวล อันใดหลางขึ้นราชโกฎให้นำมาถวายตามจารีต มาตราหนึ่งไพร่หนีตกที่ใดให้ท้าวเอามาไว้ที่เก่า ยังถูกสินท่าน พันเงินใช้ ๓ คน ๓ ฮ้อยใช้ผู้หนึ่ง ล้ำนั้นให้นำมาใส่ไพร่ตงเสี้ยง เมื่อใดราชการเกิดมีในหัวเมืองเมื่อวันเมื่อคืน ให้พ้อมเพียงกัน แต่งแปลง คงนูพระราชอาจญา สักราช ๙๖๒(962) เดือน ๓ ขึ้น ๑๓ ค่ำ วัน ๓”

จากสักราช ๙๖๒(962) คือปีจุลศักราช เทียบเป็นพุทธศักราช ๒๑๔๓(2143) หรือคริสต์ศักราช ๑๖๐๐(1600) ตรงกับรัชสมัยพระเจ้าวรวงศาธรรมิกราช พระราชบิดาของพระเจ้าสุริยะวงศาธรรมิกราช มีสารไปให้ลูกพระยาขวาง เจ้าเมืองปัว นำผู้คนที่อยู่ตั้งแต่สมัยพ่อ (พระยาขวาง) ไปตั้งเมืองฮม และเก็บงวดงาอากรที่เคยเก็บตามจารีตส่งเมืองหลวง ไพร่ที่หนีไป หากยังติดหนี้สินผู้อื่น ให้ใช้หนี้คืนในอัตรา ๑ คน ใช้สามฮ้อยเงินหรือสามสิบบาท ๓ คน ใช้คืนหนึ่งพันเงินหรือประมาณฮ้อยบาท หากมีหนี้เกินนั้น ก็ใช้คืนเพียงที่กำหนด และเอามาใส่ไพร่ (ควบคุมตัวเอามาเป็นไพร่ สังกัดกับเมืองแพน) ตงเสี้ยง (ทั้งสิ้น)

ด้านล่างประทับตราราชลัญจกร พระเจ้าวรวงศาธรรมิกราช

สรุปคือเมืองฮม ตั้งขึ้นในปี พ.ศ.๒๑๔๓ โดยนำคนจากเมืองปัวเดิมมาตั้งเป็นบ้านเป็นเมือง

หนังสือแนะนำ



บทความที่คุณอาจจะสนใจ

WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com