ป้ายประกาศ

ทางอีศาน90

ผญา – ยอดวรรณกรรมอีสาน

ผญา เป็นสำนวนคำพูดที่ไพเราะ คมคายลึกซึ้ง สละสลวย คนอีสานนั้นเป็นคนมีโวหาร เจ้าบทเจ้ากลอน พูดจาเป็นคำคม มีสัมผัสคล้องจอง ไพเราะ น่าฟัง ไม่ว่าจะเป็นโอวาท คำสั่งสอน คำตักเตือน ห้ามปราม หรือคำเกี้ยวพาราสีของหนุ่มสาวอีสานในอดีต สมัยโบราณนั้นคนอีสานมักพูด เป็นสำนวนภาษาแบบผญาเป็นส่วนมาก คนอีสานถือว่า คนมีผญามากเป็นคนมีความรู้ มีเชาวน์ปัญญา ไหวพริบดี เป็นคนฉลาดหลักแหลม จะได้รับความเคารพนับถือจากบุคคลทั่วไป คำพูดจาเป็นลักษณะผญานี้เขา ถือว่า เป็นการพูดแบบมีศิลป์ แบบมี ญาน คือพูดมีสำนวนดีนั่นเอง ผญา พูดเป็นสำนวนได้หลายแบบ พูดเป็นสำนวน 2 คำ เช่น ฮักแพง เมือบ้าน ม่วนชื่น พูดเป็นสำนวน, 3 คำ เช่น เว้าถืกข้อ โสความเพิ่นญาติพี่น้อง, พูดเป็นสำนวน 4 คำ เช่น ฮักแพงกันไว้ เว้านัวหัวม่วน ของเน่าอย่ากิน, พูดเป็นสำนวน 5 คำ เช่น บ่นอนกะให้กล่อม ขี้คร้าน อยากกินดี มีน้องให้หมั่นออย, พูดเป็นสำนวน 6 คำ เช่น หลังสู้ฟ้าหน้าสู้ดิน อยากได้ข้าวให้เฮ็ดนา ลูกดีถามหาพ่อแม่, ผญาพูดเป็น 7 คำ เช่น บ่กินผักบ่มีเหยื่อท้อง หากทนทานเวียกงานจังแล้ว ฟังความเมียมันเสียพี่น้อง, นำก้นผู้เฒ่าแมวเป้าบ่กิน (ผญา 8 คำ), เฮาอาศัยพี่น้องพงศ์เชื้อ ให้เพิ่งกัน (ผญา 9 คำ) มดบ่มีหม่องซ่นปลาน้อยกะเมื่อยหัว ผญา 10 คำ เป็นต้น

ประวัติและที่มา ทำไมจึงปลูกบ้านขวางดวงอาทิตย์ได้

กาลอันล่วงเลยมาสามารถกำหนดช่วงเวลา กำหนดวัน กำหนดเดือน กำหนดปีที่เกิดเหตุการณ์ได้ และสามารถที่จะกำหนดเป็นศตวรรษได้ โดยเริ่มต้นจากกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว มีอยู่สมัยหนึ่งพระอินทร์ผู้เป็นเทพเจ้าแห่งสิ่งทั้งมวลบนโลกพิภพ อีกทั้งยังเป็นจอมเทพแห่งเทวโลก มนุษย์โลก และสัตว์โลกทั้งหลายได้ตรวจตราดูโลก

ทำสีรถใหม่

พ่อเฒ่าลมเป็นคนขี้คุยมาแต่กำเนิด เรื่องบ่มีก่ะหา เรื่องบ่มาก่ะซอก จนคนในหมู่บ้านบอกกันไปทั่วว่า “ถ้าอีตาลมเว้าหยังออกมา ให้เอาห้า สิบหารเด้อ!” ตามความเป็นจริงแล้ว พ่อเฒ่าลมก็ไม่ใช่คนกะล่อน จนเชื่อถือไม่ได้หรอก เพียงแต่แกเป็นคนขี้เล่น หาเกร็ดเล็กเกร็ดน้อยสร้าง ความสนุกสนานให้กับผู้ฟังเท่านั้นเอง

เมื่อฝรั่งตะลึงสยาม พยุหยาตราชลมารค

“ขบวนเรือหลวงมีเรือ ๗ ถึง ๘ ลำ มีฝีพายลำละ ๑๐๐ คน มีทหารประจำเรือรวมทั้งสิ้นประมาณ ๔๐๐ คน ตามมาด้วยข้าราชบริพารอีก ๑,๐๐๐ ถึง ๑,๒๐๐ คน ซึ่งนั่งมาในเรือแกะสลักเป็นลวดลายลงรักปิดทอง บางลำก็เป็นเรือสำหรับพวกปี่พาทย์โดยเฉพาะ” ส่วนคนที่อยู่ในเรือก็ “...เห่เรือกันอย่างสุดเสียง ทั้งยังพายเรือด้วยความสง่างามเหมือนกับเป็นของง่าย...มันเป็นภาพที่สวยงามอย่างไม่น่าเชื่อ... มองไปทางไหนก็เห็นแต่เรือและผู้คน ผ่านไปมาในแม่น้ำอย่างไม่ขาดสาย”

ปิดเล่ม

สิ่งสำคัญของมนุษย์ อาจจะบอกว่าสำคัญที่สุดก็ว่าได้ คือมนุษย์รู้จักใช้ “ภาษา” ภาษาทำให้มนุษย์มีความแตกต่างจากสัตว์เดรัจฉานทั่วไป ต่อมา “ภาษา” ก็ช่วยให้มนุษย์พัฒนา เจริญก้าวหน้าขึ้นทุก ๆ ด้าน ยิ่งเริ่มมีตัวอักษรใช้ เกิดภาษาเขียน - มนุษย์ก็พัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็ว มนุษย์กลุ่มใดหรือเผ่าใดไม่มีภาษาตัวอักษรสำหรับใช้ในภาษาของตนเองก็ด้อยความเจริญ ล้าหลังพวกมีภาษาอักษรของตนเองลงเรื่อย ๆ แต่อย่างไรก็ตาม สองพันปีมานี้ มนุษย์ที่มีภาษาเขียนเป็นของตนเอง ก็มีที่เสื่อมสลายไปไม่น้อยเหมือนกัน

นิตยสารทางอีศาน ฉบับที่ 90

นิตยสาร “ทางอีศาน” ก้าวเข้าสู่ปีที่ ๘ ฉบับที่ ๙๐ ประจำเดือนตุลาคม ๒๕๖๒ “นิตยสารรายเดือนของชาวอีสานและคนไททุกภูมิภาค” ภาพปก อุดมสมบูรณ์ใต้ร่มพระบารมี โดย  ณรงชัย ประทุมมาตย์ เรื่องเด่นในฉบับ...
Read More

สืบสายเลือดตน ค้นพบชีวิตใหม่

ต้นไม้หยั่งรากลึกลงดิน เพื่อเหยียดตัวยืนตรง พุ่งยอดสู่ท้องฟ้า แผ่กิ่งก้าน ให้ใบดกหนาผลิดอกออกผล ขยายพันธุ์เป็นกลุ่มเป็นเหล่า รุ่นแล้วรุ่นเล่า
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com